Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 170

चन्द्रांगदोऽपि रत्नाद्यैरानीतैस्तक्षकालयात् । स्वां पत्नीं भूषयां चक्रे मर्त्यानामतिदुर्लभैः

candrāṃgado'pi ratnādyairānītaistakṣakālayāt | svāṃ patnīṃ bhūṣayāṃ cakre martyānāmatidurlabhaiḥ

Auch Candrāṅgada schmückte, mit Juwelen und dergleichen aus Takṣakas Wohnstatt herbeigebracht, seine Gemahlin mit Zierden, die Sterblichen überaus schwer zu erlangen sind.

चन्द्राङ्गदःCandrāṅgada
चन्द्राङ्गदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्राङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)
रत्नाद्यैःwith gems and the like
रत्नाद्यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; ‘आदि’ समासान्त; रत्न-आदि (रत्नानि आदीनि)
आनीतैःbrought
आनीतैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootआ + नी (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसक/पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; ‘brought’
तक्षकालयात्from Takṣaka’s abode
तक्षकालयात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतक्षक (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तक्षकस्य आलयात्)
स्वाम्his own
स्वाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण
पत्नीम्wife
पत्नीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
भूषयाम्by adorning
भूषयाम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeVerb
Rootभूष् (धातु)
Formणमुल्-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूषणम्/भूषया) रूपेण; तृतीया-एकवचन ‘by adorning/with adornment’ (क्रियाविशेषण-भाव)
चक्रेdid/made
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परिपूर्ण), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मर्त्यानाम्of mortals
मर्त्यानाम्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन
अतिदुर्लभैःwith extremely rare (things)
अतिदुर्लभैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय/उपसर्ग) + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3), बहुवचन; विशेषण; ‘very hard to obtain’

Unspecified (narrative voice within Sūta’s telling)

Tirtha: Takṣaka-ālaya (mythic)

Type: kshetra

Scene: Candrāṅgada presents serpent-realm jewels to his wife; attendants hold caskets of gems; the wife is adorned with necklaces, armlets, and a radiant crown; the jewels glow with an uncanny nāga-loka luster.

C
Candrāṅgada
T
Takṣaka

FAQs

Prosperity is portrayed as attainable through extraordinary causes, yet it is meant to support righteous household life rather than pride.

No specific pilgrimage site is praised; Takṣaka’s abode is referenced as a mythic locus.

None explicitly; the verse describes adornment using rare treasures.