Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 31

जातमात्रः कुमारोऽपि विनष्टपितृमातृकः । रुरोदोच्चैः सरस्तीरे क्षुत्पिपासार्दितोऽबलः

jātamātraḥ kumāro'pi vinaṣṭapitṛmātṛkaḥ | rurodoccaiḥ sarastīre kṣutpipāsārdito'balaḥ

Kaum geboren, weinte der Knabe—ohne Vater und Mutter—laut am Ufer des Sees, kraftlos und von Hunger und Durst gequält.

जातमात्रःjust-born
जातमात्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootजात (√जन्, धातु) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कृदन्त-भूतकृदन्त (क्त), 'जात' + 'मात्र' = 'just born'
कुमारःboy, child
कुमारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अपिeven, also
अपि:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), 'also/even'
विनष्टपितृमातृकःbereft of father and mother
विनष्टपितृमातृकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविनष्ट (√नश्, धातु; क्त) + पितृ (प्रातिपदिक) + मातृ (प्रातिपदिक) + क (प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—पितृमातृक (तत्पुरुष: 'having father and mother') + विनष्ट (कृदन्त-क्त) = 'whose parents are lost'
रुरोदcried, wept
रुरोद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√रुद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
उच्चैःloudly
उच्चैः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउच्चैः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
सरःतीरेon the lake-shore
सरःतीरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक) + तीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (तीर), सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—सरस्-तीर (षष्ठी-तत्पुरुष)
क्षुत्पिपासार्दितःafflicted by hunger and thirst
क्षुत्पिपासार्दितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्षुत् (प्रातिपदिक) + पिपासा (प्रातिपदिक) + अर्दित (√अर्द्/√अर्दय्, धातु; क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—क्षुत्-पिपासा (द्वन्द्व) + अर्दित (क्त) = 'afflicted by hunger and thirst'
अबलःweak, helpless
अबलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Narrator (contextual Purāṇic narration; specific speaker not explicit in the given snippet)

Type: ghat

Scene: A newborn boy lies on a lake-bank, crying loudly; the shore is quiet except for ripples and reeds; the child’s frailty (hunger, thirst) is emphasized against the vastness of water and sky.

K
kumāra (child)
S
saras-tīra (lake bank)

FAQs

The helplessness of a newborn highlights the Purāṇic call to compassion (dayā) and protection of the vulnerable as a core dharma.

No specific tīrtha is named; the action remains at the lake-bank.

None; the verse focuses on the child’s condition.