Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 68

Devanagari script

दुर्भगेति परित्यक्ता बंधुभिश्च सहोदरैः । ततः क्षुधार्दिता दीना शोचन्ती विगतेक्षणा

Transliteration

durbhageti parityaktā baṃdhubhiśca sahodaraiḥ | tataḥ kṣudhārditā dīnā śocantī vigatekṣaṇā

Translation

Als «Unglücksbringerin» verschrien, wurde sie von Verwandten und selbst von den eigenen Geschwistern verlassen. Dann, vom Hunger gequält, elend und klagend, irrte sie weiter umher—des Augenlichts beraubt.

Word by Word

• दुर्भगा: (as) ‘unfortunate’
• दुर्भगा: Sambandha (Quotation content/उक्तिविषय)
• Type: Adjective
• Root: दुर्भगा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संबोधन/उक्तिविषयक (इति-पूर्व)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)

• परित्यक्ता: abandoned
• परित्यक्ता: Kriya (Predicate participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परि+त्यज् (धातु) → परित्यक्त (क्त-प्रत्यय, कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; विधेयविशेषण (सा)

• बन्धुभिः: by relatives
• बन्धुभिः: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बन्धु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• सहोदरैः: by siblings
• सहोदरैः: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सहोदर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सह उदरे जाताः); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• ततः: then/thereafter
• ततः: Sambandha (Discourse/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-प्रभव)
• Form: अव्यय (adverb); ‘thereupon/from that’ अर्थे

• क्षुधार्दिता: afflicted by hunger
• क्षुधार्दिता: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्षुधा (प्रातिपदिक) + अर्द् (धातु) → अर्दित (क्त)
• Form: तत्पुरुष (क्षुधया अर्दिता); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सा)

• दीना: wretched
• दीना: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सा)

• शोचन्ती: lamenting
• शोचन्ती: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुच् (धातु) → शोचन्त् (शतृ-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमानकर्तरि कृदन्त; विशेषण (सा)

• विगतेक्षणा: one whose sight was gone (blind)
• विगतेक्षणा: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विगत (कृदन्त; वि+गम्/√गम्) + ईक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि: विगतं ईक्षणं यस्याः सा; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सा)

Speaker

Narrator (context not specified in snippet; likely the Purāṇic narrator in Brahmakhaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: अन्धा स्त्री क्षुधार्दिता, वस्त्र-जीर्ण, मुखे शोक; पृष्ठे ग्राम-जनाः दूरं विमुखाः; हस्ते दण्डः, मार्गे धूलि, संध्याकाल-छाया।

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse condemns cruelty born of superstition and highlights the dharmic need for compassion toward the helpless.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is descriptive narrative.