Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 56
Devanagari script
सा तेन संगता रात्रौ वैश्येन विटधर्मिणा । सुखं सुष्वाप पर्यंके मृदुतल्पोपशोभिते
Transliteration
sā tena saṃgatā rātrau vaiśyena viṭadharmiṇā | sukhaṃ suṣvāpa paryaṃke mṛdutalpopaśobhite
Translation
In jener Nacht lag sie bei ihm, dem Kaufmann von zügelloser Art, und schlief beglückt auf einem Lager, geschmückt mit einer weichen Matratze.
Word by Word
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेनwith him
तेन:
Sahakāraka/Instrument (करण/सह)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case/Instrumental), एकवचन
संगताjoined/consorted
संगता:
Kriyā (Participial predicate)
TypeVerb
Rootसम्-गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सा’ इत्यस्य विशेषणम्
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
वैश्येनwith a vaiśya (merchant)
वैश्येन:
Sahakāraka (Companion/सह)
TypeNoun
Rootवैश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
विटधर्मिणाof the nature of a libertine/profligate
विटधर्मिणा:
Viśeṣaṇa (Adjectival)
TypeAdjective
Rootविट + धर्मिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (विटस्य धर्मः यस्य/विटधर्मिन्); पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; ‘वैश्येन’ इत्यस्य विशेषणम्
सुखम्comfortably
सुखम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Manner)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative) एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)
सुष्वापslept
सुष्वाप:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootस्वप् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
पर्यङ्केon a couch/bed
पर्यङ्के:
Adhikaraṇa (Location)
TypeNoun
Rootपर्यङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
मृदुतल्पोपशोभितेadorned with a soft mattress
मृदुतल्पोपशोभिते:
Viśeṣaṇa (Adjectival)
TypeAdjective
Rootमृदु + तल्प + उप-शोभित (प्रातिपदिक)
Formसमास (तत्पुरुष; मृदुतल्पेन उपशोभितः/उपशोभिते); पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; ‘पर्यङ्के’ इत्यस्य विशेषणम्
Speaker
Narrator (speaker not explicit in verse snippet)
Visual Art Cues
Scene: Night interior: a courtesan and a merchant of libertine ways recline on a couch with a soft mattress; lamplight, rich textiles, but a subtle shadow of impending disaster.
Characters & Entities
V
VaiśyaV
VeśyāFAQs
Comfort and pleasure in a story often precede a moral test; conduct (ācāra) is evaluated through ensuing consequences.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None.