Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 30

Devanagari script

सैवं घोरे महारण्ये भ्रमंती नृपगे हिनी । दैवात्प्राप्ता वणिङ्मार्गं गोवाजिनरसेवितम्

Transliteration

saivaṃ ghore mahāraṇye bhramaṃtī nṛpage hinī | daivātprāptā vaṇiṅmārgaṃ govājinarasevitam

Translation

So irrte die Gemahlin des Königs in jenem schaurigen großen Wald umher und gelangte, vom Geschick geführt, auf eine Händlerstraße, die von Rindern, Pferden und Menschen belebt war.

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; सर्वनाम

• एवम्: thus
• एवम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb: thus)

• घोरे: terrible
• घोरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन; विशेषण (to महारण्ये)

• महारण्ये: in the great forest
• महारण्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा + अरण्य (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन; अधिकरण

• भ्रमन्ती: wandering
• भ्रमन्ती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: भ्रम् (धातु) → भ्रमन्त् (कृदन्त, शतृ)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्त (शतृ); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; 'wandering'

• नृपगे: on the king’s road
• नृपगे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नृप + ग (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन; 'नृपस्य गः/गमनपथः' इत्यर्थे; अधिकरण (on the king's road)

• हीनी: deprived/helpless
• हीनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हीन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण

• दैवात्: by fate
• दैवात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: दैव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूत (ablatival adverb): 'by fate/accidentally'

• प्राप्ता: having reached
• प्राप्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त, क्त)
• Form: कृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्तरि: 'having reached'

• वणिङ्मार्गम्: the merchants’ route
• वणिङ्मार्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वणिज् + मार्ग (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; 'वणिजां मार्गः'

• गोवाजिनरसेवितम्: frequented by cattle, horses, and men
• गोवाजिनरसेवितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गो + वाजिन् + नर + सेवित (सेव् धातु → क्त; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: 'गोभिः वाजिभिः नरैः च सेवितम्' (frequented by cows, horses, and men)

Speaker

Narrator (likely the Purāṇic storyteller; exact speaker not in snippet)

Visual Art Cues

Scene: घोरारण्यात् निर्गत्य धूलि-युक्त व्यापारी-पथः; गोः, अश्वाः, यात्रिकाः; नायिका आश्चर्य-शान्त-भावेन मार्गं पश्यति।

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even amid suffering, daiva (providence) can open a path; perseverance can lead from danger toward support and society.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse marks a transition from wilderness to a traveled route.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.