Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 48

व्यापिनी सर्वभूतानां सूक्ष्मात्सूक्ष्मतरा स्मृता । अक्षया ह्यमृता ह्येषा स्वर्गसोपानमुत्तमा

vyāpinī sarvabhūtānāṃ sūkṣmātsūkṣmatarā smṛtā | akṣayā hyamṛtā hyeṣā svargasopānamuttamā

Sie durchdringt alle Wesen und wird als feiner als das Feinste in Erinnerung gehalten. Wahrlich ist sie unvergänglich, wahrlich unsterblich; sie ist die höchste Stufenleiter, die zum Himmel führt.

व्यापिनीall-pervading
व्यापिनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootvyāpinī (कृदन्त-प्रातिपदिक; √vyāp व्याप्तौ)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वर्तमानकृदन्त/विशेषण (fem. nom. sg.)
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsarva-bhūta (प्रातिपदिक; sarva + bhūta)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; सम्बन्ध (gen. pl.)
सूक्ष्मात्than the subtle
सूक्ष्मात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeAdjective
Rootsūkṣma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; अपादान (abl. sg.)
सूक्ष्मतराmore subtle
सूक्ष्मतरा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsūkṣma-tara (प्रातिपदिक; तऱ-प्रत्यय)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तुलनात्मक (comparative)
स्मृताis remembered/considered
स्मृता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootsmṛta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √smṛ स्मरणे)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय (fem. nom. sg.)
अक्षयाimperishable
अक्षया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roota-kṣaya (प्रातिपदिक; नञ् + kṣaya)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/हेतु-सूचक
अमृताdeathless/immortal
अमृता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roota-mṛta (प्रातिपदिक; नञ् + mṛta)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/पुनरुक्ति-बल
एषाthis (she/this one)
एषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
स्वर्गसोपानम्a stairway to heaven
स्वर्गसोपानम्:
Kriya (Predicate complement/विधेय)
TypeNoun
Rootsvarga-sopāna (प्रातिपदिक; svarga + sopāna)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विधेय-नाम (predicative)
उत्तमाsupreme/excellent
उत्तमा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

Unknown (narrative voice within Revākhaṇḍa; commonly framed as Sūta/Lomaharṣaṇa relating the māhātmya)

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Scene: Personified Revā as a radiant river-goddess pervading beings; a luminous, subtle current rising like steps toward a celestial realm, with sages on the bank in contemplation.

N
Narmadā (Revā)
S
Svarga

FAQs

A tīrtha’s greatness is metaphysical: the goddess-river is subtle, pervasive, and a conduit to higher realms through purity and devotion.

Revā/Narmadā as a cosmic tīrtha whose sanctity extends beyond a single bank or ford.

None explicitly; the verse provides a doctrinal basis for reverence, snāna, and remembrance as spiritually elevating.