Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 50

मार्कण्डेय उवाच । श्रुत्वेति शम्भुवचसा स षडाननोऽथ नत्वा पितुः पदयुगाम्बुजमादरेण । सम्प्राप्य दक्षिणतटं गिरिशस्रवन्त्याः कीशाग्र्यरामकलशाख्यशिवान् ददर्श

mārkaṇḍeya uvāca | śrutveti śambhuvacasā sa ṣaḍānano'tha natvā pituḥ padayugāmbujamādareṇa | samprāpya dakṣiṇataṭaṃ giriśasravantyāḥ kīśāgryarāmakalaśākhyaśivān dadarśa

Mārkaṇḍeya sprach: Nachdem er so die Worte Śambhus vernommen hatte, verneigte sich der Sechsgesichtige ehrfürchtig vor dem lotusgleichen Paar der Füße seines Vaters. Als er das Südufer des Flusses namens Giriśasravantī erreichte, erblickte er die Śivas, die Kīśāgrya, Rāma und Kalaśa genannt werden.

mārkaṇḍeyaḥMārkaṇḍeya
mārkaṇḍeyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmārkaṇḍeya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (prior action)
itithus
iti:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक अव्यय (quotative particle)
śambhu-vacasāby Śambhu’s words
śambhu-vacasā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootśambhu (प्रातिपदिक) + vacas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (śambhoḥ vacasā = by Śambhu's words)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
ṣaḍ-ānanaḥthe six-faced one (Skanda)
ṣaḍ-ānanaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootṣaṭ (संख्या-प्रातिपदिक) + ānana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (six-faced)
athathen
atha:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक अव्यय (then/thereupon)
natvāhaving bowed
natvā:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootnam (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
pituḥof (his) father
pituḥ:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
pada-yuga-ambujamthe lotus-like pair of feet
pada-yuga-ambujam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpada (प्रातिपदिक) + yuga (प्रातिपदिक) + ambuja (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; षष्ठी/कर्मधारय-भावार्थक तत्पुरुष (pada-yugam iva ambujam = lotus-like pair of feet)
ādareṇawith reverence
ādareṇa:
Karana (Manner/करण)
TypeNoun
Rootādara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
samprāpyahaving reached
samprāpya:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-āp (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive) with उपसर्ग sam+pra; पूर्वकालिक क्रिया
dakṣiṇa-taṭamthe southern bank
dakṣiṇa-taṭam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक) + taṭa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (southern bank)
giriśa-sravantyāḥof Girīśa’s river (Narmadā)
giriśa-sravantyāḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootgiriśa (प्रातिपदिक) + sravantī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; तत्पुरुष (giriśasya sravantī = Girīśa’s river/stream)
kīśāgrya-rāma-kalaśākhya-śivānthe Śivas named Kīśāgrya, Rāma, and Kalaśākhya
kīśāgrya-rāma-kalaśākhya-śivān:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkīśāgrya (प्रातिपदिक) + rāma (प्रातिपदिक) + kalaśākhya (प्रातिपदिक) + śiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन (Plural); समाहार/इतरेतर-द्वन्द्व (list of named Śivas)
dadarśasaw
dadarśa:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Giriśasravantī-tīra (with Kīśāgrya–Rāma–Kalaśa Śiva-darśana)

Type: ghat

Listener: (King) Yudhiṣṭhira (implied broader frame of the dialogue)

Scene: Skanda (Ṣaḍānana) bows at Śiva’s lotus-feet, then journeys to a river’s southern bank where three distinct Śiva-presences (as liṅgas or shrine-forms) are revealed in a sacred grove/riverine landscape.

Ś
Śambhu (Śiva)
Ṣaḍānana (Skanda/Kārttikeya)
G
Giriśasravantī (river)
K
Kīśāgrya (Śiva)
R
Rāma (Śiva)
K
Kalaśa (Śiva)

FAQs

Reverence to the divine father and pilgrimage to river-banks lead to sacred darśana of multiple Śiva manifestations.

The southern bank of the river Giriśasravantī, associated with Śivas named Kīśāgrya, Rāma, and Kalaśa.

Implicit devotional conduct is shown: bowing in reverence and undertaking a journey to the tīrtha-bank.