Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 72›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र मणिनागेश्वरं शुभम् । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वपापक्षयंकरम् । स्थापितं मणिनागेन लोकानां हितकाम्यया

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tato gacchettu rājendra maṇināgeśvaraṃ śubham | uttare narmadākūle sarvapāpakṣayaṃkaram | sthāpitaṃ maṇināgena lokānāṃ hitakāmyayā

Translation

Śrī Mārkaṇḍeya sprach: Dann, o Bester der Könige, soll man zum glückverheißenden Maṇināgeśvara gehen, am Nordufer der Narmadā, dem Vernichter aller Sünden, von Maṇināga zum Wohle der Menschen errichtet.

Word by Word
श्रीमार्कण्डेयःthe venerable Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री-मार्कण्डेय (प्रातिपदिक; श्री + मार्कण्डेय)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘श्री’ इति उपपद-विशेषणपूर्वकः नाम
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
ततःthen
ततः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; काल/क्रमवाचक-क्रियाविशेषणम् (then/thereafter)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; आदेशार्थे (should go)
तुindeed/and
तु:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (emphasis/contrast)
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराज-इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘राज्ञाम् इन्द्रः’
मणिनागेश्वरम्Maṇināgeśvara (the lord of Maṇināga)
मणिनागेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमणि-नाग-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; समासः (मणिनागस्य ईश्वरः)
शुभम्auspicious
शुभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मविशेषणम्
उत्तरेon the northern (side)
उत्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; देशवाचकः (in the northern [part])
नर्मदाकूलेon the bank of the Narmadā
नर्मदाकूले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनर्मदा-कूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘नर्मदायाः कूलम्’
सर्वपापक्षयंकरम्causing the destruction of all sins
सर्वपापक्षयंकरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व-पाप-क्षय-कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः ‘सर्वेषां पापानां क्षयं करोति’
स्थापितम्established
स्थापितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + त (क्त, क्त-प्रत्ययः)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘मणिनागेश्वरम्’ इत्यस्य विशेषणम्
मणिनागेनby Maṇināga
मणिनागेन:
Karana/Karta (Agent in passive/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootमणिनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्
लोकानाम्of the people/worlds
लोकानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्
हितकाम्ययाwith the wish for (their) welfare
हितकाम्यया:
Hetu (Cause/Motive/हेतु)
TypeNoun
Rootहित-काम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘हितस्य काम्या’ इति (desire for welfare)
Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṇināgeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: Sage Mārkaṇḍeya instructs King Yudhiṣṭhira; in the background the Narmadā flows, and on the north bank stands a small Śiva shrine with a liṅga named Maṇināgeśvara; a nāga devotee (Maṇināga) is shown in reverent posture, suggesting the founder.

Characters & Entities
M
Mārkaṇḍeya
M
Maṇināgeśvara
N
Narmadā
M
Maṇināga

FAQs

Pilgrimage to a Śiva-sthala established for public welfare is portrayed as a potent means for purification and sin-destruction.

Maṇināgeśvara, an auspicious Śiva site on the northern bank of the Narmadā (Reva) River.

A direct pilgrimage instruction: “one should go” to Maṇināgeśvara; the detailed rites are implied and typically include darśana and pūjā.

←Previous Verse
Next Verse→