Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

Devanagari script

ईश्वर उवाच । यदुक्तं वचनं देवि न तन्मे रोचते प्रिये । स्वकार्यं च सदा चिन्त्यं परकार्यं विसर्जयेत्

Transliteration

īśvara uvāca | yaduktaṃ vacanaṃ devi na tanme rocate priye | svakāryaṃ ca sadā cintyaṃ parakāryaṃ visarjayet

Translation

Īśvara sprach: „Geliebte Devī, die Worte, die du gesprochen hast, gefallen mir nicht. Man soll stets an die eigene rechte Pflicht denken und die Angelegenheiten anderer beiseitelassen.“

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (the Lord)
• ईश्वरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• यत्: what (that which)
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम (relative pronoun)

• उक्तम्: said, spoken
• उक्तम्: Karma-anvayi visheshana (कर्मसम्बन्धि विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘यत्’ इत्यस्य विशेषणम्

• वचनम्: word, statement
• वचनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (अत्र ‘यदुक्तं वचनम्’ इति कर्मरूपे)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वचनम्’ इत्यस्य पुनर्निर्देशः

• मे: to me
• मे: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; अत्र षष्ठी (genitive: of me/to me)

• रोचते: pleases, is agreeable
• रोचते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रुच् (धातु)
• Form: लट्, आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; सम्बोधन (address)

• स्वकार्यं: one’s own duty/work
• स्वकार्यं: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वकार्य (प्रातिपदिक; स्व + कार्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (always)

• चिन्त्यम्: should be considered
• चिन्त्यम्: Karma-samānādhikaraṇa (कर्मसमानााधिकरण/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: चिन्त् (धातु) + यत् (कृदन्त)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/भाव्य), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (ought to be thought)

• परकार्यं: another’s business/work
• परकार्यं: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: परकार्य (प्रातिपदिक; पर + कार्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• विसर्जयेत्: should abandon, should set aside
• विसर्जयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि- सृज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन (सामान्य-नियमवाक्ये)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Umā/Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva gently but firmly instructs Devī: his face serene, eyes steady; Devī attentive, slightly surprised; the smoky tapasvin remains in the background, emphasizing the tension between compassion and discernment.

Characters & Entities

• Śiva (Īśvara)
• Devī (Pārvatī/Umā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes discernment: prioritize one’s own rightful responsibilities rather than being driven by others’ agendas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named; the verse is ethical instruction within the Revā Khaṇḍa narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the emphasis is on dharmic conduct and discernment.