Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

Devanagari script

कुरुक्षेत्रं यथा पुण्यं सार्वकामिकमुत्तमम् । इदं तीर्थं तथा पुण्यं सर्वकामफलप्रदम्

Transliteration

kurukṣetraṃ yathā puṇyaṃ sārvakāmikamuttamam | idaṃ tīrthaṃ tathā puṇyaṃ sarvakāmaphalapradam

Translation

Wie Kurukṣetra höchst verdienstvoll ist und als das Beste alle Ziele erfüllt, so ist auch dieser Tīrtha verdienstvoll und schenkt die Frucht jedes Wunsches.

Word by Word

• कुरुक्षेत्रम्: Kurukṣetra
• कुरुक्षेत्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुरुक्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• यथा: just as
• यथा: Sambandha (Comparative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/just as)

• पुण्यम्: holy, meritorious
• पुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (कुरुक्षेत्रम् इति)

• सार्वकामिकम्: fulfilling all desires
• सार्वकामिकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + काम + इक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (कुरुक्षेत्रम् इति)

• उत्तमम्: excellent, supreme
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (कुरुक्षेत्रम् इति)

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदं (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; निर्देशक-सर्वनाम

• तीर्थम्: pilgrimage place
• तीर्थम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; इदम् इति समानाधिकरण

• तथा: likewise, so
• तथा: Sambandha (Comparative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/समुच्चयवाचक (so/likewise)

• पुण्यम्: holy
• पुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (तीर्थम् इति)

• सर्वकामफलप्रदम्: granting the fruits of all desires
• सर्वकामफलप्रदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + काम + फल + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (तीर्थम् इति)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṣkariṇī/Revā-tīrtha (as the compared tīrtha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: A symbolic juxtaposition: Kurukṣetra’s vast sacred plain on one side and the Revā’s serene tīrtha on the other, connected by a golden thread of merit; the narrator asserts their equal potency in granting desires.

Characters & Entities

• Kurukṣetra
• Puṣkariṇī (tīrtha)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇic map of holiness links famed pan-Indian sites (like Kurukṣetra) with regional tīrthas, affirming that sincere pilgrimage yields comprehensive spiritual and worldly fruits.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This Revā-bank tīrtha (Puṣkariṇī context) is praised as equal in merit to Kurukṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific act is named in this verse; it states the general phala (benefit) of the tīrtha.