Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 100

Devanagari script

सत्याधारमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सत्यं सत्येन पालयेत्

Transliteration

satyādhāramidaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam | tasmātsarvaprayatnena satyaṃ satyena pālayet

Translation

Diese ganze Welt—das Unbewegte und das Bewegte—ruht auf der Wahrheit. Darum soll man mit aller Anstrengung die Wahrheit durch die Wahrheit selbst bewahren.

Word by Word

• सत्याधारम्: having truth as its support
• सत्याधारम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सत्य-आधार (प्रातिपदिक: सत्य + आधार)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (adjective) इदं/सर्वं/जगत् इति विशेष्यस्य; ‘सत्यं आधारः यस्य’

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (adjective) इदम्/जगत् इति विशेष्यस्य

• जगत्: world
• जगत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्थावरजङ्गमम्: immobile and mobile (beings)
• स्थावरजङ्गमम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्थावर-जङ्गम (प्रातिपदिक: स्थावर + जङ्गम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (adjective) जगत् इति विशेष्यस्य; ‘स्थावरं च जङ्गमं च’

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: हेतुवाचक-अव्यय (ablatival adverb: therefore/from that)

• सर्वप्रयत्नेन: with all effort
• सर्वप्रयत्नेन: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्व-प्रयत्न (प्रातिपदिक: सर्व + प्रयत्न)
• Form: तृतीया-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषणवत् (instrumental used adverbially); ‘सर्वेण प्रयत्नेन’ = with all effort

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सत्येन: by truth
• सत्येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• पालयेत्: should protect / uphold
• पालयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पाल् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Narratorial voice within the Revā Khaṇḍa (speaker not explicit in the verse excerpt)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A cosmic mandala: mountains, trees, animals, humans, and birds arranged around a central pillar labeled ‘Satya’; the scene conveys stability and moral gravity.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truth is the support of all existence; safeguarding satya in speech and action is a direct form of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā (Narmadā) region is the overarching setting, but the verse emphasizes universal dharma rather than a single named shrine.

What ritualistic prescription is mentioned?

A moral prescription is given: exert oneself to preserve truth; it functions as a vrata-like discipline of conduct.