Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 53›Shloka 31
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 31

Devanagari script

हाहा कष्टं कृतं तेन येनाहं घातितोऽधुना । कस्यैषा दुर्मतिर्जाता पापबुद्धेर्ममोपरि

Transliteration

hāhā kaṣṭaṃ kṛtaṃ tena yenāhaṃ ghātito'dhunā | kasyaiṣā durmatirjātā pāpabuddhermamopari

Translation

„Weh, weh! Ein schweres Werk ist von dem getan worden, durch den ich jetzt niedergestreckt bin. Wessen böser Vorsatz—wessen sündiger Sinn—hat sich gegen mich gewandt?“

Word by Word
हाहाalas!
हाहा:
Sambodhana/Exclamation (उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootहाहा (अव्यय/निपात)
Formउद्गार/विस्मयादि-निपात (interjection)
कष्टम्a misfortune; trouble
कष्टम्:
Karma/Predicate nominal (कर्म/विधेय)
TypeNoun
Rootकष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (neuter, nominative/accusative sg.)
कृतम्done; committed
कृतम्:
Karma/Predicate (विधेय)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थं (past passive participle: 'done')
तेनby him
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया विभक्ति, एकवचन (instrumental sg.)
येनby whom
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया विभक्ति, एकवचन (instrumental sg.)
अहम्me; I
अहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (1st person pronoun, nominative sg.)
घातितःwas killed/struck down
घातितः:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootघातय् (णिच्) ← हन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (past passive participle: 'caused to be killed/struck')
अधुनाnow
अधुना:
Adverbial (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअधुना (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
कस्यof whom?
कस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति, एकवचन (genitive sg.)
एषाthis (she/this one)
एषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (fem. nominative sg.)
दुर्मतिःevil intention; wicked thought
दुर्मतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर्मति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—दुर् + मतिः (upapada/tatpurusha: 'bad-mindedness')
जाताhas arisen
जाता:
Predicate (विधेय)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि/भावे कृदन्त (क्त-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'उत्पन्ना' (born/arisen)
पापबुद्धेःof the sinful-minded one
पापबुद्धेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपापबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; समासः—पापा बुद्धिः (कर्मधारय: 'sinful intellect')
ममof me; my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति, एकवचन (genitive sg.)
उपरिupon; against
उपरि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश-अव्यय/संबन्धबोधक (postposition/adverb)
Speaker

Ṛkṣaśṛṅga (the injured sage)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tirtha-belt (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A wounded ascetic/brāhmaṇa’s lament in a forest-edge near a sacred river; the atmosphere is heavy with remorse, the body fallen or struck, eyes lifted in anguish.

Characters & Entities
Ṛ
Ṛkṣaśṛṅga

FAQs

Harming the harmless is a dharmic disaster; the verse underscores the moral weight of intention and the tragedy of misdirected violence.

No tīrtha is named in this lament; it belongs to the Revā Khaṇḍa narrative frame.

None.

←Previous Verse
Next Verse→