Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 25

Devanagari script

श्रीभगवानुवाच । तुष्टस्ते दानवेन्द्राहं वरं वृणु यथेप्सितम् । ददामि ते वरं नूनमपि त्रैलोक्यदुर्लभम्

Transliteration

śrībhagavānuvāca | tuṣṭaste dānavendrāhaṃ varaṃ vṛṇu yathepsitam | dadāmi te varaṃ nūnamapi trailokyadurlabham

Translation

Der erhabene Herr sprach: „O König der Dānavas, ich bin mit dir zufrieden. Wähle eine Gabe nach deinem Wunsch; gewiss gewähre ich dir eine Gabe, selbst eine, die in den drei Welten schwer zu erlangen ist.“

Word by Word

• श्रीभगवान्: the Blessed Lord
• श्रीभगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री-भगवत् (प्रातिपदिक; श्री (प्रातिपदिक) + भगवत् (प्रातिपदिक))
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (श्रीमान् भगवान्)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुष्ट (कृदन्त; तुष् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भावे; विशेषणम् (अहम्)

• ते: with you/at you
• ते: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (enclitic); ‘with you/at you’ अर्थे

• दानवेन्द्र: O lord of the Dānavas
• दानवेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दानव-इन्द्र (प्रातिपदिक; दानव + इन्द्र)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दानवानाम् इन्द्रः)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• वृणु: choose
• वृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन

• यथा: as
• यथा: Avyaya (Adverb/Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/उपमानार्थे ‘as/according to’

• ईप्सितम्: desired
• ईप्सितम्: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईप्सित (कृदन्त; आप्/इप्स् (धातु) + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (वरम्)

• ददामि: I give
• ददामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन (enclitic)

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• नूनम्: surely
• नूनम्: Avyaya (Adverb/निश्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (adverb)

• अपि: even
• अपि: Avyaya (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• त्रैलोक्यदुर्लभम्: rare in the three worlds
• त्रैलोक्यदुर्लभम्: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रैलोक्य-दुर्लभ (प्रातिपदिक; त्रि-लोक (द्विगु/तत्पुरुष) → त्रैलोक्य + दुर्लभ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (त्रैलोक्ये दुर्लभम्); विशेषणम् (वरम्)

Speaker

Śrī Bhagavān (Varāha/Viṣṇu)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) region (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Andhaka (Dānava-indra)

Visual Art Cues

Scene: The Lord, radiant and composed, speaks from a divine seat; before Him stands Andhaka, the daṇava-king, hands folded. The moment is charged with possibility—boon offered, fate turning.

Characters & Entities

• Śrī Bhagavān (Viṣṇu/Varāha)
• Dānava (Andhaka implied)
• Trailokya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere praise and surrender can draw divine grace, but boons must be sought with discernment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tirtha is named in this verse; it advances the Revā Khaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative moment of boon-bestowal (vara-pradāna).