Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 21

Devanagari script

स्वं स्थानं यान्तु गीर्वाणाः संतुष्टा भावितौजसः । विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्माद्यास्ते सवासवाः

Transliteration

svaṃ sthānaṃ yāntu gīrvāṇāḥ saṃtuṣṭā bhāvitaujasaḥ | viṣṇostadvacanaṃ śrutvā brahmādyāste savāsavāḥ

Translation

„Mögen die Götter in ihre eigenen Wohnsitze zurückkehren, zufrieden und in ihrer Kraft gestärkt.“ Als Brahmā und die anderen samt Indra diese Worte Viṣṇus vernahmen, zogen sie sich zurück.

Word by Word

• स्वम्: their own
• स्वम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; स्थानम् इति विशेषणम्

• स्थानम्: place / abode
• स्थानम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• यान्तु: let them go
• यान्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• गीर्वाणाः: the gods (gīrvāṇas)
• गीर्वाणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गीर्वाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• संतुष्टाः: satisfied
• संतुष्टाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: संतुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; गीर्वाणाः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• भावितौजसः: whose vigor was strengthened
• भावितौजसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भावित-ओजस् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भावितम् ओजः येषाम्)

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वचनम् इति विशेषणम्

• वचनम्: statement / words
• वचनम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकाल (having heard)

• ब्रह्माद्याः: Brahmā and the others
• ब्रह्माद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्-आदि (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (ब्रह्मा आदिः येषाम्)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सवासवाः: together with Indra
• सवासवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स-वासव (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (वासवेन सह)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Revā Khaṇḍa)

Skanda Dialogue

Listener: Brahmā and the devas (with Indra)

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu instructs the assembled gods to return to their own abodes, satisfied and empowered; Brahmā, Indra, and other devas listen attentively, then prepare to depart.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Gīrvāṇas (Devas)
• Brahmā
• Indra (Vāsava)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faith in the Lord’s word restores inner strength (ojas) and calm, enabling one to return to rightful duty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.