Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

श्रीमार्कण्डेय उवाच । त्रेतायुगे ब्रह्मसमः पौलस्त्योनाम विश्रवाः । तपः कृत्वा सुविपुलं भरद्वाजसुतोद्भवः

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tretāyuge brahmasamaḥ paulastyonāma viśravāḥ | tapaḥ kṛtvā suvipulaṃ bharadvājasutodbhavaḥ

Śrī Mārkaṇḍeya sprach: Im Tretā-Yuga lebte Viśravā, ein Nachkomme Pulasṭyas, Brahmā an Hoheit gleich. Aus der Linie des Sohnes Bharadvājas hervorgegangen, übte er überaus reiche Askese.

श्रीमार्कण्डेयःthe venerable Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री+मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (श्रीमान् मार्कण्डेयः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
त्रेतायुगॆin the Tretā age
त्रेतायुगॆ:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेता+युग (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (त्रेतायाः युगम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
ब्रह्मसमःequal to Brahmā
ब्रह्मसमः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootब्रह्मन्+सम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (ब्रह्मणा समः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (विश्रवाः)
पौलस्त्यःPaulastya (descendant of Pulastya)
पौलस्त्यः:
Karta-samānādhikaraṇa (Apposition)
TypeNoun
Rootपौलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नामby name
नाम:
Nāmadhāraṇa (Naming particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-शब्दः (indeclinable particle indicating name)
विश्रवाःViśravā
विश्रवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्रवस्/विश्रवा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तपःausterity
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कृत्वाhaving done/performed
कृत्वा:
Purvakāla-kriyā (Prior action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)
सुविपुलम्very great
सुविपुलम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसु+विपुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (तपः)
भरद्वाजसुतोद्भवःborn as the son of Bharadvāja
भरद्वाजसुतोद्भवः:
Karta-samānādhikaraṇa (Apposition)
TypeNoun
Rootभरद्वाज+सुत+उद्भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भरद्वाजस्य सुतः; तस्मात् उद्भवः/उत्पन्नः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: Mārkaṇḍeya begins the account: in Tretā-yuga, Viśravā of Pulastya’s line, Brahmā-like in splendor, performs vast austerities; the scene shifts from dialogue to visionary past.

M
Mārkaṇḍeya
T
Tretā Yuga
P
Pulastya
V
Viśravā
B
Bharadvāja

FAQs

Great spiritual authority and destiny are portrayed as arising from intense tapas and righteous lineage.

The verse is within the Revā Khaṇḍa framework, oriented to the sacred geography of the Revā/Narmadā region, though no single tīrtha is named in this line.

No explicit ritual is prescribed here; it highlights tapas (austerity) as the transformative discipline.