Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

तस्यापि तपसो राशेः कालेन महतानघ । पुत्रोऽथ मानसो जातः साक्षाद्ब्रह्मेव चापरः

tasyāpi tapaso rāśeḥ kālena mahatānagha | putro'tha mānaso jātaḥ sākṣādbrahmeva cāparaḥ

Aus jenem Schatz der Askese (tapas) wurde im Laufe großer Zeit, o Makelloser, ein geistgeborener Sohn (mānasa) geboren—gleichsam ein weiterer Brahmā, unmittelbar offenbar.

तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; निर्देश-सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपेक्षा-निपात (also; even)
तपसःof austerity
तपसः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
राशेःof the heap/accumulation
राशेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराशि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
कालेनby (the passage of) time
कालेन:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
महताgreat; long
महता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कालेन)
अनघO sinless one
अनघ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअनघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
पुत्रःa son
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तर-क्रमसूचक (then/now)
मानसःmind-born
मानसः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पुत्रः)
जातःwas born
जातः:
Kriya (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) → जात (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) 'born'; विधेय-विशेषणम् (पुत्रः)
साक्षात्directly; in person
साक्षात्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/प्रत्यक्षता-वाचक (directly; manifestly)
ब्रह्मBrahmā
ब्रह्म:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपमान-पदम् (इव सह)
इवlike
इव:
Upama (Comparison marker/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-प्रदर्शक (like/as)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
अपरःanother; second
अपरः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (पुत्रः)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Karañjeśvara (legendary frame continues)

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: A luminous ascetic scene: Marīci in deep meditation, surrounded by an aura formed from accumulated tapas; from that radiance, a mind-born son appears—depicted as ‘another Brahmā’, with a subtle four-faced or Brahmā-like splendor (without fully duplicating iconography), emphasizing spiritual potency.

T
tapasyā (tapas)
B
Brahmā
M
mānasa putra

FAQs

Tapas is portrayed as a generative spiritual force—capable of producing exalted beings and sustaining dharma across ages.

Not named in this verse; it supports the backstory for a Revā Khaṇḍa tirtha-mahātmya narrative.

No explicit rite; the emphasis is on long-term austerity as the cause of extraordinary attainment.