Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

पुरुषाकारो भगवानुताहो तपसः फलात् । कस्य गोत्रे समुत्पन्नः कस्य देवोऽभवद्वशी

puruṣākāro bhagavānutāho tapasaḥ phalāt | kasya gotre samutpannaḥ kasya devo'bhavadvaśī

Nahm der selige Herr menschliche Gestalt an – vielleicht als Frucht der Askese (tapas)? In welcher Linie wurde er geboren, und durch wen wurde jene Gottheit in Hingabe gebunden und unter Kontrolle gebracht?

पुरुषाकारःhaving human form
पुरुषाकारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुरुष + आकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (पुरुषस्य आकारः/पुरुषाकारः)
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त
उतor; also
उत:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्प/समुच्चयार्थक निपात (particle: or/also)
आहोindeed?; perhaps?
आहो:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootआहो (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्न/विकल्पसूचक निपात (interrogative particle)
तपसःof austerity
तपसः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
फलात्from the result; as a result
फलात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
कस्यof whom; whose
कस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
गोत्रेin (which) lineage
गोत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
समुत्पन्नःwas born; arose
समुत्पन्नः:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootसम् + उत् + पद् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘समुत्पन्न’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कस्यof whom; whose
कस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अभवत्became; was
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वशीsubdued; under control
वशी:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeAdjective
Rootवशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘देवः’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

Yudhiṣṭhira

Tirtha: Āditya-avatāra-sthāna on Narmadā (implied)

Type: kshetra

Listener: Mārkaṇḍeya

Scene: A questioning moment: the listener asks how Sūrya took human form, from what tapas, in which gotra/lineage, and who was the devotee whose worship made the deity accessible; the sage prepares to answer.

Ā
Āditya (Sūrya)
T
tapas (austerity)

FAQs

Purāṇic dharma frames divine manifestation as responsive to tapas and devotion, inviting inquiry into lineage, discipline, and grace.

The setting remains the Revā/Narmadā region; the verse itself is interrogative and does not name the exact tīrtha yet.

Tapas (austerity) is referenced as a causal spiritual practice, though no specific vow is detailed here.