Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । भार्गवे विपुले वंशे धीमतो देवशार्मणः । दारुर्नाम महाभागो वेदवेदाङ्गपारगः

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | bhārgave vipule vaṃśe dhīmato devaśārmaṇaḥ | dārurnāma mahābhāgo vedavedāṅgapāragaḥ

Translation

Śrī Mārkaṇḍeya sprach: „Im weitverzweigten Bhārgava-Geschlecht lebte ein Weiser namens Devaśarman; sein edler Sohn war Dāru, glückselig und kundig in den Veden und den Vedāṅgas.“

Word by Word

• श्रीमार्कण्डेयः: the venerable Mārkaṇḍeya
• श्रीमार्कण्डेयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री-मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (श्रीमान् मार्कण्डेयः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम

• भार्गवे: in the Bhārgava (lineage)
• भार्गवे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: भार्गव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वंशे)

• विपुले: vast
• विपुले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वंशे)

• वंशे: in the lineage
• वंशे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वंश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन

• धीमतः: of the intelligent one
• धीमतः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: धीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (देवशार्मणः)

• देवशार्मणः: of Devaśarman (named)
• देवशार्मणः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव-शार्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (देवस्य शार्मणः/देव-शर्म-सम्बद्धः; नाम)

• दारुः: Dāru (name)
• दारुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दारु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• नाम: by name
• नाम: Sambandha (Apposition marker/नाम)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामनिर्देशक-निपातः (‘by name’)

• महाभागः: greatly fortunate
• महाभागः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (महान् भागः यस्य); विशेषणम् (दारुः)

• वेदवेदाङ्गपारगः: versed in the Vedas and Vedāṅgas
• वेदवेदाङ्गपारगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वेद-वेदाङ्ग-पारग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (वेदेषु वेदाङ्गेषु च पारगः = पारङ्गतः); विशेषणम् (दारुः)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dāru-tīrtha (context)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: Mārkaṇḍeya describes Devaśarman of the Bhārgava line and his son Dāru: a young brāhmaṇa scholar with manuscripts and ritual implements, poised to undertake austerities by the river.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Bhārgava lineage (Bhṛgu lineage)
• Devaśarman
• Dāru
• Veda
• Vedāṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha greatness is reinforced by depicting the saint as both learned (śāstra) and noble in lineage, integrating knowledge with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dāru-tīrtha, whose fame is tied to the saint Dāru introduced here.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse establishes Dāru’s qualifications (Veda–Vedāṅga mastery) as background for later prescriptions.