Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

प्रणम्य देवदेवेशमुमया सह शङ्करम् । व्यज्ञापयत्तदा देवं यद्वृत्तं त्रिपुरे तदा

praṇamya devadeveśamumayā saha śaṅkaram | vyajñāpayattadā devaṃ yadvṛttaṃ tripure tadā

Nachdem er sich zusammen mit Umā vor Śaṅkara, dem Herrn der Herren, verneigt hatte, berichtete er dem Gott, was sich damals in Tripura zugetragen hatte.

प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
TypeVerb
Rootप्र + √नम् (धातु) → प्रणम्य (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (gerund/absolutive), ‘having bowed’
देवदेवेशम्the Lord of the gods
देवदेवेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + देव-ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां देवः ईशः)
उमयाwith Umā
उमया:
Sahakari (Associate/सहकारी)
TypeNoun
Rootउमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्
सहwith
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्ययम् (indeclinable ‘with’)
शङ्करम्Śaṅkara
शङ्करम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
व्यज्ञापयत्informed, reported
व्यज्ञापयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + √ज्ञा (धातु) + णिच् (causative)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्; णिजन्तः (causative)
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)
देवम्to the god (Lord)
देवम्:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
यत्what, which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom/Acc), एकवचनम्; सम्बन्धसूचकं सर्वनाम
वृत्तम्what happened, the event
वृत्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Root√वृत् (धातु) → वृत्त (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle) नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘घटितम्’ अर्थे
त्रिपुरेin Tripura
त्रिपुरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रिपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्
तदाat that time
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)

Mārkaṇḍeya (narrating); action by Nārada

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Scene: Nārada stands with folded hands before Śaṅkara and Umā on the riverbank, head bowed; Śiva serene, Umā attentive; the atmosphere is formal yet affectionate.

N
Nārada
Ś
Śaṅkara (Śiva)
U
Umā (Pārvatī)
T
Tripura

FAQs

Reverence (praṇāma) precedes truthful reporting and counsel—devotion frames dharmic speech.

Implicitly the Narmadā/Revā setting remains the sacred locus; Tripura appears as the narrative location of the reported events.

No formal rite is prescribed; the verse highlights praṇāma (obeisance) as devotional conduct.