Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 88

Devanagari script

पतिव्रता शुभाचारा सत्यशौचसमन्विता । यस्याः प्रभावात्त्रिपुरं भ्रमते चक्रवत्सदा

Transliteration

pativratā śubhācārā satyaśaucasamanvitā | yasyāḥ prabhāvāttripuraṃ bhramate cakravatsadā

Translation

„Eine ihrem Gatten ergebene, tugendhafte Frau, von heilsamem Wandel, erfüllt von Wahrheit und Reinheit – durch die Kraft ihrer geistigen Wirksamkeit kreist selbst Tripura stets wie ein Rad.“

Word by Word

• पतिव्रता: devoted to her husband
• पतिव्रता: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पति (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: पति-व्रता (पतिं प्रति व्रतम्/पतिव्रतधर्मयुक्ता; तत्पुरुषः); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (devoted to husband)

• शुभाचारा: of good conduct
• शुभाचारा: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक) + आचार (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: शुभः आचारः यस्याः (कर्मधारयः); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (of good conduct)

• सत्यशौचसमन्विता: endowed with truth and purity
• सत्यशौचसमन्विता: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + शौच (प्रातिपदिक) + समन्वित (सम्+अन्वि धातु + क्त)
• Form: समासः: सत्य-शौच-समन्विता (सत्येन शौचेन च समन्विता; बहु-तत्पुरुष-समासः); क्त-प्रत्ययान्त-विशेषणम्; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम् (endowed with truth and purity)

• यस्याः: whose
• यस्याः: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (of whom/whose)

• प्रभावात्: from (her) power
• प्रभावात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम् (from/owing to the power)

• त्रिपुरम्: Tripura
• त्रिपुरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिपुर (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: त्रि + पुर (द्विगु/तत्पुरुष-प्रायः); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Tripura/three cities)

• भ्रमते: whirls
• भ्रमते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भ्रम् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमान), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (wanders/whirls)

• चक्रवत्: like a wheel
• चक्रवत्: Sambandha (Adverbial comparison/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: चक्रवत् (अव्यय-तुल्योपमा)
• Form: उपमान-निपातः/अव्ययीभाव-प्रयोगः (like a wheel)

• सदा: always
• सदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (always)

Speaker

Nārada (continuing praise)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha sphere

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience (implied)

Visual Art Cues

Scene: Nārada extols the queen’s virtues; behind them a symbolic vision of ‘Tripura’—three-tiered celestial city—turning like a wheel, suggesting cosmic rotation driven by her dharma.

Characters & Entities

• Nārada
• Devī (queen)
• Tripura

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truth, purity, and steadfast dharma (especially pativratā-dharma in this context) are portrayed as spiritually potent forces that uphold cosmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the verse uses the image of Tripura to magnify the queen’s dharmic power.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it highlights ethical-spiritual disciplines (satya, śauca, śubhācāra).