Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 79

Devanagari script

पूजितोऽहं दनुश्रेष्ठ धनरत्नैः सुशोभनैः । राज्येन चात्मना वापि ह्येवं कः पूजयेत्परः

Transliteration

pūjito'haṃ danuśreṣṭha dhanaratnaiḥ suśobhanaiḥ | rājyena cātmanā vāpi hyevaṃ kaḥ pūjayetparaḥ

Translation

„O Bester aus Danus Geschlecht, du hast mich mit herrlichem Reichtum und Edelsteinen geehrt, ja sogar mit deinem Reich und deinem eigenen Selbst. Wer sonst würde einen anderen so ehren?“

Word by Word

• पूजितः: honoured
• पूजितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु)
• Form: कृत-प्रत्ययान्तः (past passive participle, क्त), पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; धातुः पूज्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• दनुश्रेष्ठ: O best of the Dānavas
• दनुश्रेष्ठ: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दनु (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘दनूनां श्रेष्ठः’

• धनरत्नैः: with wealth and jewels
• धनरत्नैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक) + रत्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः (instrumental), बहुवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः ‘धनं च रत्नानि च’

• सुशोभनैः: very splendid
• सुशोभनैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + शोभन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying धनरत्नैः)

• राज्येन: with a kingdom
• राज्येन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• आत्मना: with oneself (one's own person)
• आत्मना: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययम् (disjunctive particle)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle), ‘also/even’

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)

• एवम्: thus, in this way
• एवम्: Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (adverb)

• कः: who
• कः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• पूजयेत्: would honour
• पूजयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; धातुः पूज्

• परः: another, someone else
• परः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying कः)

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: रेवा-क्षेत्र

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: बाणासुर

Visual Art Cues

Scene: बाणासुर रत्न-भांडार/उपहार प्रस्तुत करता है; नारद शांत, आशीर्वाद मुद्रा; पीछे दानव-कोषागार, स्वर्ण-रत्न, ध्वज।

Characters & Entities

• Nārada
• Bāṇāsura
• Danu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Generosity and reverence toward saints is exalted; offering one’s possessions in service of dharma is praised.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific sacred site is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, dāna (gift-giving) and pūjā (honoring) of a holy guest, though no detailed vrata is stated.