Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

Devanagari script

जपस्तपस्तीर्थयात्रा प्रव्रज्या मन्त्रसाधनम् । देवताराधनं दीक्षा स्त्रीशूद्रपतनानि षट्

Transliteration

japastapastīrthayātrā pravrajyā mantrasādhanam | devatārādhanaṃ dīkṣā strīśūdrapatanāni ṣaṭ

Translation

Japa, Askese, Pilgerfahrt zu den Tīrthas, Entsagung, Mantra-Übung, Verehrung der Gottheit und Einweihung (Dīkṣā) — diese gelten als sechs Ursachen des Falls für Frauen und Śūdras.

Word by Word

• जपः: recitation, japa
• जपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तीर्थयात्रा: pilgrimage to a sacred place
• तीर्थयात्रा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तीर्थस्य यात्रा)

• प्रव्रज्या: renunciation, going forth (ascetic life)
• प्रव्रज्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रव्रज्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• मन्त्रसाधनम्: practice/accomplishment of mantras
• मन्त्रसाधनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक) + साधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मन्त्रस्य साधनम्)

• देवताराधनम्: worship of a deity
• देवताराधनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक) + आराधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवतायाः आराधनम्)

• दीक्षा: initiation
• दीक्षा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दीक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• स्त्रीशूद्रपतनानि: falls/declines (associated with) women and śūdras
• स्त्रीशूद्रपतनानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक) + शूद्र (प्रातिपदिक) + पतन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व (स्त्री च शूद्रश्च) + षष्ठी-तत्पुरुष (स्त्रीशूद्रयोः पतनानि)

• षट्: six
• षट्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षट् (संख्या/प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; नपुंसकलिङ्ग-समन्वय (पतनानि इत्यस्य विशेषणम्)

Speaker

Uncertain from snippet (normative listing; speaker not named here)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrthas (general)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A didactic scene on a Narmadā bank: a seated ācārya instructs householders about restraints on tapas, dīkṣā, and mantra-sādhana; the river flows behind with tīrtha markers and a small shrine.

Characters & Entities

• Tīrtha-yātrā
• Dīkṣā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It frames certain high-intensity religious disciplines as requiring careful eligibility, warning of ‘downfall’ when undertaken contrary to prescribed norms.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single site is named; the verse mentions tīrtha-yātrā in general.

What ritualistic prescription is mentioned?

A cautionary rule listing practices (japa, tapas, pilgrimage, pravrajyā, mantra-sādhana, devatā-ārādhana, dīkṣā) as problematic for certain groups per this text’s stated norm.