Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

कोटीतीर्थे परां सिद्धिं सम्प्राप्ताः सर्वतोषणात् । तेन तत्पुण्यमतुलं सर्वतीर्थेषु चोत्तमम्

Transliteration

koṭītīrthe parāṃ siddhiṃ samprāptāḥ sarvatoṣaṇāt | tena tatpuṇyamatulaṃ sarvatīrtheṣu cottamam

Translation

Am Koṭī-Tīrtha erlangten sie die höchste Siddhi durch völlige Genugtuung (des Herrn durch Verehrung). Darum ist das Verdienst dieses Ortes unvergleichlich und wahrlich das erhabenste unter allen Tīrthas.

Word by Word

• कोटी-तीर्थे: at Koṭī-tīrtha
• कोटी-तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कोटी (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कोटीनां तीर्थम् / कोटी-नाम तीर्थम्)

• पराम्: supreme
• पराम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सिद्धिं विशेषयति

• सिद्धिम्: attainment; success; siddhi
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• सम्प्राप्ताः: have attained
• सम्प्राप्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम्प्राप्त (कृदन्त; √आप् धातु, उपसर्गः सम्+प्र)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; past passive participle used predicatively

• सर्व-तोषणात्: from pleasing everyone
• सर्व-तोषणात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + तोषण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्वस्य तोषणम्)

• तेन: therefore; by that
• तेन: Hetu/Upapatti (Reason/Instrumental of cause)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम

• तत्-पुण्यम्: that merit
• तत्-पुण्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष (तत् पुण्यम् = that merit)

• अतुलम्: incomparable
• अतुलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अतुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; पुण्यं विशेषयति

• सर्व-तीर्थेषु: among all sacred places
• सर्व-तीर्थेषु: Adhikarana (Domain/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्वाणि तीर्थानि)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• उत्तमम्: the best; supreme
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; पुण्यं विशेषयति

Speaker

Mārkaṇḍeya (continued)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Koṭī-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: A radiant Koṭī-tīrtha: worshippers complete pūjā and are shown receiving ‘siddhi’—aura-like luminosity, serene faces, and symbolic ascent; inscriptions or attendants proclaim the tīrtha as supreme.

Characters & Entities

• Koṭī Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True attainment (siddhi) arises from wholehearted worship that pleases the deity; such tīrthas become spiritually unrivaled.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Koṭī Tīrtha (closely tied to Koṭīśvara) in the Narmadā region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not a step-by-step rite; it stresses the principle of sarvatoṣaṇa—worship that fully pleases the Lord.