Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । गच्छेत्ततः क्षोणिनाथ तीर्थं परमशोभनम् । कुर्कुरीनाम विख्यातं सर्वपापप्रणाशनम्

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | gacchettataḥ kṣoṇinātha tīrthaṃ paramaśobhanam | kurkurīnāma vikhyātaṃ sarvapāpapraṇāśanam

Translation

Śrī Mārkaṇḍeya sprach: Danach, o Herr der Erde, sollte man zu der überaus schönen heiligen Furt gehen, die als Kurkurī bekannt ist, die Zerstörerin aller Sünden.

Word by Word

• श्रीमार्कण्डेयः: the venerable Mārkaṇḍeya
• श्रीमार्कण्डेयः: कर्ता (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री-मार्कण्डेय (प्रातिपदिक; श्री + मार्कण्डेय)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; कर्मधारयः (श्रीमान् मार्कण्डेयः)

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: क्रिया (Injunctive predicate)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकारः (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• ततः: then/from there
• ततः: क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अपादान/क्रमवाचक-अव्यय (from there/thereafter)

• क्षोणिनाथ: O lord of the earth (king)
• क्षोणिनाथ: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: क्षोणि-नाथ (प्रातिपदिक; क्षोणि + नाथ)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (क्षोणेः नाथः)

• तीर्थम्: a sacred place
• तीर्थम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्

• परमशोभनम्: most beautiful
• परमशोभनम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: परम-शोभन (प्रातिपदिक; परम + शोभन)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; कर्मधारयः (अत्यन्तं शोभनम्)

• कुर्कुरीनाम: named ‘Kurkurī’
• कुर्कुरीनाम: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कुर्कुरी-नामन् (प्रातिपदिक; कुर्कुरी + नामन्)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (कुर्कुर्याः नाम)

• विख्यातम्: well-known
• विख्यातम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ख्या धातोः क्त-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; विशेषणम्

• सर्वपापप्रणाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपापप्रणाशनम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-पाप-प्रणाशन (प्रातिपदिक; सर्व + पाप + प्रणाशन)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; तत्पुरुषः (सर्वेषां पापानां प्रणाशनम्)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kurkurī-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: King (kṣoṇinātha)

Visual Art Cues

Scene: Mārkaṇḍeya instructs the king on a riverbank map-like setting; the next radiant ford ‘Kurkurī’ is shown ahead with pilgrims approaching, banners and steps leading to water.

Characters & Entities

• Kurkurī (Tīrtha)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage to a praised tīrtha is presented as a dharmic means for purification and renewal, removing accumulated sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kurkurī-tīrtha, a celebrated sacred ford within the Revā (Narmadā) pilgrimage landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

The prescription is pilgrimage itself—‘one should go’ to Kurkurī-tīrtha; specific rites are detailed in subsequent verses.