Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 28

Devanagari script

दुःखशोकविनिर्मुक्तं सत्त्वोत्कटमनोरमम् । क्षुत्तृषारहितं कान्तं सर्वव्याधिविवर्जितम्

Transliteration

duḥkhaśokavinirmuktaṃ sattvotkaṭamanoramam | kṣuttṛṣārahitaṃ kāntaṃ sarvavyādhivivarjitam

Translation

Er war frei von Leid und Klage, überaus rein in seinem sāttvika-Zauber und dem Geist wonnig; ohne Hunger und Durst, strahlend an Schönheit und von jeder Krankheit unberührt.

Word by Word

• दुःख-शोक-विनिर्मुक्तम्: freed from sorrow and grief
• दुःख-शोक-विनिर्मुक्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुःख (प्रातिपदिक) + शोक (प्रातिपदिक) + विनिर्मुक्त (कृदन्त)
• Form: तत्पुरुषसमास (दुःखशोकात् विनिर्मुक्तम् — पञ्चमी-तत्पुरुष); भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Past participle, Neuter, Nom./Acc., Singular

• सत्त्व-उत्कट-मनोरमम्: delightful with abundant vitality/strength
• सत्त्व-उत्कट-मनोरमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत्त्व (प्रातिपदिक) + उत्कट (प्रातिपदिक) + मनोरम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास (उत्कटं सत्त्वं यस्मिन्/यत्र; उत्कट-मनोरमम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular

• क्षुत्-तृषा-रहितम्: free from hunger and thirst
• क्षुत्-तृषा-रहितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्षुत् (प्रातिपदिक) + तृषा (प्रातिपदिक) + रहित (कृदन्त)
• Form: तत्पुरुषसमास (क्षुत्तृषाभ्यां रहितम् — तृतीया-तत्पुरुष); भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Past participle, Neuter, Nom./Acc., Singular

• कान्तम्: lovely/beautiful
• कान्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कान्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular

• सर्व-व्याधि-विवर्जितम्: devoid of all diseases
• सर्व-व्याधि-विवर्जितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + व्याधि (प्रातिपदिक) + विवर्जित (कृदन्त)
• Form: तत्पुरुषसमास (सर्वव्याधिभ्यः विवर्जितम् — पञ्चमी-तत्पुरुष); भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Past participle, Neuter, Nom./Acc., Singular

Speaker

Sūta (deduced: Purāṇic narration style within Āvantya Khaṇḍa/Revā Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: An otherworldly calm forest clearing suffused with purity—no signs of suffering; beings appear content; light is soft and radiant, suggesting a healing, sattvic atmosphere.

Characters & Entities

• Revā (Narmadā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A truly sanctified kṣetra is portrayed as sāttvika—where suffering, craving, and affliction lose their hold.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā (Narmadā) region’s sacred woodland/area described in the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; it is a praise-description (māhātmya) of the place’s sanctity.