Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 14

Devanagari script

तां तस्मात्तत्र गत्वाहं वरं दत्त्वा तु वाञ्छितम् । पुनस्तपः करिष्यामि दर्शयिष्यामि वा पुनः । वैष्णवं विश्वरूपं यद्दुर्दश्यं देवदानवैः

Transliteration

tāṃ tasmāttatra gatvāhaṃ varaṃ dattvā tu vāñchitam | punastapaḥ kariṣyāmi darśayiṣyāmi vā punaḥ | vaiṣṇavaṃ viśvarūpaṃ yaddurdaśyaṃ devadānavaiḥ

Translation

„Darum werde ich dorthin zu ihr gehen und ihr den ersehnten Segen gewähren. Dann werde ich erneut Askese üben und abermals jene vaiṣṇavische Universale Gestalt offenbaren, die selbst für Götter und Dānavas schwer zu schauen ist.“

Word by Word

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• तस्मात्: from that / therefore
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; सर्वनाम (used adverbially: 'therefore/from that')

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund)

• तु: indeed / but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अवधारण/विरोधबोधक-अव्यय (particle)

• वाञ्छितम्: desired
• वाञ्छितम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वाञ्छित (कृदन्त; वाञ्छ् (धातु) + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) विशेषणम् (वरम् इति)

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (adverb)

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• करिष्यामि: I will do
• करिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• दर्शयिष्यामि: I will show
• दर्शयिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + णिच् (causative)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पबोधक-अव्यय (disjunctive particle)

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (adverb)

• वैष्णवम्: Viṣṇu’s
• वैष्णवम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वैष्णव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (विश्व रूपम् इति)

• विश्व-रूपम्: universal form
• विश्व-रूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• दुर्दश्यम्: hard to be seen
• दुर्दश्यम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर् (उपसर्ग) + दृश्य (कृदन्त; दृश् (धातु) + यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/भाव्य) विशेषणम्

• देव-दानवैः: by gods and demons
• देव-दानवैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + दानव (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (इतरेतर); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya (narrating Viṣṇu’s intention)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: सागरान्त-क्षेत्र (implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu makes a firm resolve: he will go to Śrī, grant her desired boon, then again undertake tapas and reveal the formidable Vaiṣṇava universal form.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Lakṣmī (Śrī/Bhārgavī)
• Devas
• Dānavas
• Viśvarūpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Supreme is both boon-giver and revealer of transcendent vision; sincere devotion is answered with grace beyond ordinary reach.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revākhaṇḍa’s tapas-location is central; the verse highlights the sanctity of the place where boons and divine revelation occur.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas is mentioned as a spiritual means; no formal vrata or tīrtha-rite is specified here.