Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

Devanagari script

ब्रह्मा प्रजापतिः शक्रः सह रुद्रैः पिनाकधृक् । आदित्या वसवः साध्या विश्वेदेवा महर्षयः

Transliteration

brahmā prajāpatiḥ śakraḥ saha rudraiḥ pinākadhṛk | ādityā vasavaḥ sādhyā viśvedevā maharṣayaḥ

Translation

Dort wurden gesehen: Brahmā, Prajāpati, Śakra (Indra) und der Träger des Pināka (Śiva) samt den Rudras; die Ādityas, die Vasus, die Sādhyas, die Viśvedevas und die großen ṛṣis.

Word by Word

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• प्रजापतिः: Prajāpati
• प्रजापतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रजापति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; समासः—प्रजा + पति (तत्पुरुषः)

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• सह: together with
• सह: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक उपसर्गवत् (indeclinable: with)

• रुद्रैः: with the Rudras
• रुद्रैः: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन

• पिनाकधृक्: the bearer of the Pināka (Śiva)
• पिनाकधृक्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिनाकधृक् (कृदन्त; पिनाक + √धृ (धातु) + क्विप्)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; क्विप्-प्रत्ययान्त (agent noun: ‘bearer’); समासः—पिनाक + धृक् (तत्पुरुषः)

• आदित्याः: the Ādityas
• आदित्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• वसवः: the Vasus
• वसवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• साध्याः: the Sādhyas
• साध्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: साध्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• विश्वेदेवाः: the Viśvedevas
• विश्वेदेवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्वेदेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; समासः—विश्वे + देवाः (कर्मधारयः; ‘all the gods’)

• महर्षयः: great sages
• महर्षयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महर्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; समासः—महा + ऋषि (कर्मधारयः)

Speaker

Implied continuation of Mārkaṇḍeya’s narration

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (narrative locus)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: A panoramic tableau: Brahmā, Prajāpati, Indra, Śiva with Pināka and Rudras, Ādityas, Vasus, Sādhyas, Viśvedevas, and Mahārṣis appear as if assembled within/around the Lord’s cosmic form.

Characters & Entities

• Brahmā
• Prajāpati
• Śakra (Indra)
• Śiva (Pinākadhṛk)
• Rudras
• Ādityas
• Vasus
• Sādhyas
• Viśvedevas
• Maharṣis

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All divine orders—gods and sages—are encompassed within the Lord’s cosmic reality, reinforcing the supremacy of the Divine Whole.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tirtha is mentioned; it is part of a viśvarūpa/cosmic-vision enumeration.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.