Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 55

Devanagari script

ताः परं विस्मयं जग्मुः सर्वास्त्रिदशयोषितः । प्रणेमुः साध्वसात्पाण्डुवदना नृपसत्तम

Transliteration

tāḥ paraṃ vismayaṃ jagmuḥ sarvāstridaśayoṣitaḥ | praṇemuḥ sādhvasātpāṇḍuvadanā nṛpasattama

Translation

Alle jene himmlischen Frauen gerieten in höchstes Staunen; vor ehrfürchtigem Schrecken erbleicht, warfen sie sich nieder—o bester der Könige.

Word by Word

• ताः: they (those women)
• ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• परम्: great
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (विस्मयम् इति)

• विस्मयम्: astonishment
• विस्मयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विस्मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• जग्मुः: went/attained
• जग्मुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्, परस्मैपदम्

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (योषितः इति)

• त्रिदशयोषितः: the women of the gods
• त्रिदशयोषितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रिदश + योषित् (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (त्रिदशानां योषितः)

• प्रणेमुः: bowed down
• प्रणेमुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-नम् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्, परस्मैपदम्

• साध्वसात्: from fear
• साध्वसात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: साध्वस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; हेतौ/अपादाने (from fear)

• पाण्डुवदनाः: pale-faced
• पाण्डुवदनाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाण्डु + वदन (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; बहुव्रीहिः (पाण्डु वदनं यासाम्)

• नृपसत्तम: O best of kings
• नृपसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप + सत्तम (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (नृपाणां सत्तमः)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Revākhaṇḍa; specific speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tirtha-region (contextual)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: A king addressed as nṛpasattama (contextual)

Visual Art Cues

Scene: Apsarās, overwhelmed with wonder, faces pale with awe, fold hands and bow down in unison before the manifested Lord.

Characters & Entities

• Tridaśayoṣitas (celestial women)
• Awe (sādhvasa)
• Nṛpasattama (addressed listener)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True encounter with the Divine naturally produces humility, reverence, and surrender.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, praṇāma (bowing) as an act of devotion is shown, but no formal rite is prescribed.