Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 176›Shloka 5
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

युधिष्ठिर उवाच । कथं तु देवखातं तत्संजातं द्विजसत्तम । सुराः सर्वे कथं तत्र मुमुचुर्वारि तीर्थजम् । सर्वं कथय मे विप्र श्रवणे लम्पटं मनः

Transliteration

yudhiṣṭhira uvāca | kathaṃ tu devakhātaṃ tatsaṃjātaṃ dvijasattama | surāḥ sarve kathaṃ tatra mumucurvāri tīrthajam | sarvaṃ kathaya me vipra śravaṇe lampaṭaṃ manaḥ

Translation

Yudhiṣṭhira sprach: „O Bester der Zweimalgeborenen, wie entstand jener heilige Ort namens Devakhāta? Und wie gossen alle Götter dort das aus den Tīrthas stammende Wasser aus? Berichte mir alles, o Brāhmaṇa; mein Geist ist begierig und ganz im Hören versunken.“

Word by Word
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom. sg.)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक क्रियाविशेषण (interrogative adverb ‘how’)
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक निपात (particle ‘indeed/but’)
देवखातम्Devakhāta
देवखातम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव + खात (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom./Acc. sg.)
तत्that
तत्:
Visheshya (Correlative/विशेष्य)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom./Acc. sg.)
संजातम्came into being
संजातम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + जन् (धातु) + संजात (कृदन्त, क्त)
Formजन् धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (PPP: ‘arisen/come into being’)
द्विजसत्तमO best of brāhmaṇas
द्विजसत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन एकवचन (Voc. sg.); षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः: द्विजानां सत्तमः (‘best of twice-born’)
सुराःthe gods
सुराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन (Nom. pl.)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन (Nom. pl.); ‘सुराः’ इत्यस्य विशेषण
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक क्रियाविशेषण
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
मुमुचुःreleased, let out
मुमुचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद
वारिwater
वारि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवारि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (Acc. sg.)
तीर्थजम्arisen from sacred places
तीर्थजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतीर्थ + ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (Acc. sg.); पञ्चमी-तत्पुरुषः: तीर्थात् जातम् (‘born from tīrthas’)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (Acc. sg.)
कथयtell
कथय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकथय् (धातु, णिजन्त from कथ्/कथ)
Formलोट् (Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
मेto me / for me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी एकवचन (Gen./Dat. sg. enclitic)
विप्रO brāhmaṇa
विप्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन एकवचन (Voc. sg.)
श्रवणेin hearing, in listening
श्रवणे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्रवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (Loc. sg.)
लम्पटम्eager, attached
लम्पटम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootलम्पट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom./Acc. sg.); ‘मनः’ इत्यस्य विशेषण
मनःmind
मनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom. sg.)
Speaker

Yudhiṣṭhira

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Devakhāta

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Mārkaṇḍeya (addressed as dvijasattama/vipra)

Visual Art Cues

Scene: Yudhiṣṭhira respectfully questions a venerable brāhmaṇa-sage (Mārkaṇḍeya), seated in an āśrama setting, eager to hear the full origin story of Devakhāta.

Characters & Entities
Y
Yudhiṣṭhira
D
Devakhāta
S
Suras (Devas)

FAQs

A sincere desire to hear sacred history (tīrtha-māhātmya) is itself a dharmic virtue and a doorway to merit.

Devakhāta, introduced as a notable tīrtha within the Revākhaṇḍa (Revā/Narmadā sacred landscape).

No direct ritual is prescribed here; the verse sets up the narration about tīrtha-water and the site’s origin.

←Previous Verse
Next Verse→