Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

पातालं सुतलं नाम तस्यैव नितलं ह्यधः । गभस्तिगं च तस्याधो ह्यन्धतामिस्रमेव च

pātālaṃ sutalaṃ nāma tasyaiva nitalaṃ hyadhaḥ | gabhastigaṃ ca tasyādho hyandhatāmisrameva ca

Pātāla wird Sutala genannt; darunter liegt wahrlich Nitala. Noch tiefer befindet sich Gabhastiga, und tiefer als das Andha-tāmisra.

पातालम्Pātāla (netherworld)
पातालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
सुतलम्Sutala (a nether region)
सुतलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पातालस्य विशेषणवत् (appositional)
नामcalled/namely
नाम:
Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनामन्/नाम (अव्यय-प्रयोग)
Formअव्यय; नाम-शब्दः ‘called/namely’ इत्यर्थे (particle)
तस्यof that (one)
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
एवindeed/just
एव:
None
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
नितलम्Nitala (a lower region)
नितलम्:
Adhikarana (Locative sense via adhaḥ/under)
TypeNoun
Rootनितल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘सुतलस्य अधः’ इति स्तरनाम
हिindeed/for
हि:
None
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थक-निपात (indeed/for)
अधःbelow
अधः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअधस् (अव्यय)
Formअव्यय; अव्ययीभावार्थे क्रियाविशेषण/देशवाचक (below)
गभस्तिगम्Gabhastiga (a nether region)
गभस्तिगम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगभस्ति + ग (प्रातिपदिक); गभस्ति (किरण/रश्मि) + ग (गमनार्थक-प्रत्ययान्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘गभस्तीन् गच्छति’ इति व्युत्पत्त्या स्तरनाम
and
:
None
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
तस्यof that
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
अधःbelow
अधः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअधस् (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (below)
हिindeed
हि:
None
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक-निपात
अन्धतामिस्रम्Andhatāmisra (blinding darkness; a nether/hell region)
अन्धतामिस्रम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्ध + तामिस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘अन्धं तामिस्रम्’ इति विशेषण-विशेष्यभावः (a kind of darkness/hell)
एवjust/indeed
एव:
None
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक
and
:
None
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक

Mārkaṇḍeya

Listener: a royal interlocutor (addressed as rājendra in the surrounding passage)

Scene: A descending cosmic cross-section: successive luminous and shadowed strata labeled Sutala, Nitala, Gabhastiga, and the pitch-dark Andha-tāmisra; serpents, jeweled caverns, and dim fires suggest depth and dread.

P
Pātāla
S
Sutala
N
Nitala
G
Gabhastiga
A
Andha-tāmisra

FAQs

It frames the Purāṇic cosmos as multi-layered, preparing the narrative for divine presence even in the deepest realms.

No specific tīrtha is named in this verse; it provides cosmological background within the Kapileśvara narrative context.

None; this is descriptive cosmography.