Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 65

तत्र तीर्थेऽश्विने मासि चतुर्दश्यां विशेषतः । वायुमार्गे स्थितः शक्रस्तिष्ठते दैवतैः सह

tatra tīrthe'śvine māsi caturdaśyāṃ viśeṣataḥ | vāyumārge sthitaḥ śakrastiṣṭhate daivataiḥ saha

An jenem Tīrtha, besonders am vierzehnten Mondtag des Monats Āśvina, verweilt Śakra (Indra), auf dem Pfad der Winde (der Mittelregion) stehend, dort zusammen mit den übrigen Göttern.

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
तीर्थेat the sacred ford/place
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
अश्विनेin (the month of) Aśvina
अश्विने:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअश्विन (प्रातिपदिक; मासनाम)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
मासिin the month
मासि:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
चतुर्दश्याम्on the fourteenth lunar day
चतुर्दश्याम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्दशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: ‘especially’)
वायुमार्गेin the path/region of wind
वायुमार्गे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवायु-मार्ग (प्रातिपदिक; वायु + मार्ग)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; तत्पुरुषः (वायोः मार्गः)
स्थितःstationed
स्थितः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त; क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्तः (PPP), कर्तरि-प्रयोगे ‘being stationed’
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
तिष्ठतेstands/abides
तिष्ठते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
दैवतैःwith the deities
दैवतैः:
Sahakari (Association/सहकारि)
TypeNoun
Rootदैवत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
सहwith
सह:
Sambandha (Association-marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Devakhāta

Type: kund

Scene: A twilight Āśvina caturdaśī scene at the kunda: Indra (Śakra) in the mid-sky ‘wind-path’ with devas, looking down upon devotees bathing and offering lamps; the air is dynamic with wind-streamers and flower rain.

D
Devakhāta Tīrtha
Ā
Āśvina
C
Caturdaśī
Ś
Śakra (Indra)
D
Devas

FAQs

Certain calendrical moments (tithi and month) intensify the sanctity of a tīrtha, making worship and pilgrimage especially fruitful.

The Devakhāta tīrtha (within the Māṇḍaveśvara context of Reva Khaṇḍa).

The verse highlights Āśvina month caturdaśī as a particularly significant time for tīrtha-based devotion.