Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 53

Devanagari script

दुर्भगा दुःखिता वन्ध्या दरिद्रा च मृतप्रजा । स्नाति रुद्रघटैर्या स्त्री सर्वान्कामानवाप्नुयात्

Transliteration

durbhagā duḥkhitā vandhyā daridrā ca mṛtaprajā | snāti rudraghaṭairyā strī sarvānkāmānavāpnuyāt

Translation

Eine Frau, die vom Unglück getroffen, von Kummer bedrückt, unfruchtbar, arm ist oder deren Kinder gestorben sind—badet sie mit den Rudra-Krügen (Rudra-ghaṭa), erlangt sie alle ersehnten Ziele.

Word by Word

• दुर्भगा: unfortunate
• दुर्भगा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर्भग (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘स्त्री’ इत्यस्य विशेषण

• दुःखिता: afflicted; sorrowful
• दुःखिता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुःखित (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘स्त्री’ इत्यस्य विशेषण

• वन्ध्या: barren
• वन्ध्या: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वन्ध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘स्त्री’ इत्यस्य विशेषण

• दरिद्रा: poor
• दरिद्रा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दरिद्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘स्त्री’ इत्यस्य विशेषण

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• मृत-प्रजा: whose children are dead; bereft of offspring
• मृत-प्रजा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मृत (कृदन्त; √मृ धातु) + प्रजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘यस्याः प्रजा मृताः’ इत्यर्थे; ‘स्त्री’ इत्यस्य विशेषण

• स्नाति: bathes
• स्नाति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्ना (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• रुद्र-घटैः: with Rudra-pots (ritual water-pots)
• रुद्र-घटैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक) + घट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; साधनम्—यैः स्नानं क्रियते

• या: who (the woman who)
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम—‘या स्त्री’

• स्त्री: woman
• स्त्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन; ‘कामान्’ इत्यस्य विशेषण

• कामान्: desires; wishes
• कामान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन; कर्म

• अवाप्नुयात्: would obtain
• अवाप्नुयात्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव+√आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (सम्भावना/आशीर्लिङ्-प्रायः), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Śiva (deduced from Adhyāya context; later verse says “śivabhāṣitam”)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rudraghaṭa (Rudra-ghaṭa)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: A king (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: At a river ghat, women carry and pour water from consecrated Rudra-pots, bathing with devotion; a small Śiva shrine and priests guide the rite; mood is hopeful and restorative.

Characters & Entities

• Śiva (Rudra)
• Rudraghaṭa
• Strī (woman)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha and Śaiva rites are portrayed as compassionate remedies that transform hardship into auspicious fulfillment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within Revā Khaṇḍa Adhyāya 172, the Māṇḍaveśvara/Māṇḍavya-Nārāyaṇa sacred complex is the operative context for this bathing rite.

What ritualistic prescription is mentioned?

Rudraghaṭa-snānā—bathing using water from Rudra-associated ritual pots/vessels.