Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 167›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

युधिष्ठिर उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले त्वच्चिह्नेनोपलक्षितम् । तीर्थमेतन्ममाख्याहि सम्भवं च महामुने

Transliteration

yudhiṣṭhira uvāca | narmadādakṣiṇe kūle tvaccihnenopalakṣitam | tīrthametanmamākhyāhi sambhavaṃ ca mahāmune

Translation

Yudhiṣṭhira sprach: „O großer Muni, berichte mir von diesem Tīrtha am Südufer der Narmadā, das durch dein Zeichen kenntlich ist; beschreibe es mir und auch seinen Ursprung.“

Word by Word
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम् (Singular), परस्मैपदम्
नर्मदायाःof the Narmadā
नर्मदायाः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम् (Singular)
दक्षिणेon the southern (side)
दक्षिणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम् (Singular); ‘दक्षिणे (भागे)’ इति स्थानवाचक
कूलेon the bank
कूले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम् (Singular)
त्वत्your
त्वत्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-सम्बन्धे (genitival sense) अव्यक्त-रूपम्; ‘त्वत्-’ इति सर्वनाम-प्रातिपदिकम् (you/your)
चिह्नेनby a mark/sign
चिह्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचिह्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम् (Singular)
उपलक्षितम्marked; indicated
उपलक्षितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउप + लक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘(तीर्थम्) उपलक्षितम्’
तीर्थम्pilgrimage place; ford
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (Singular)
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘इदम्’ अर्थे
ममto me; my
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम् (Singular)
आख्याहिtell; explain
आख्याहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + ख्या (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यम-पुरुषः (2nd person), एकवचनम् (Singular), परस्मैपदम्
सम्भवम्origin; occurrence
सम्भवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम् (Singular)
चand
च:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
महामुनेO great sage
महामुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक: महा + मुनि)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम् (Singular); कर्मधारय-समासः (महान् मुनिः)
Speaker

Yudhiṣṭhira

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Mārkaṇḍeya

Visual Art Cues

Scene: Yudhiṣṭhira, humble and attentive, stands on the Narmadā’s southern bank pointing to a marked stone/sign; Mārkaṇḍeya sits as teacher, ready to narrate the tīrtha’s origin.

Characters & Entities
Y
Yudhiṣṭhira
N
Narmadā
M
Mahāmuni (Markaṇḍeya implied)
T
Tīrtha

FAQs

Pilgrimage is grounded in inquiry: understanding a tīrtha’s signs and origin deepens faith and right practice.

A particular tīrtha on the southern bank of the Narmadā is introduced, identified by a sage’s sign (to be explained in the following verses).

None directly; it frames a question about the tīrtha and its provenance.

←Previous Verse
Next Verse→