Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । समातृभिर्भूतगणश्च घोरैर्वृतः समन्तात्स ननर्त शूली । गजेन्द्रचर्मावरणे वसानः संहर्तुकामश्च जगत्समस्तम्

śrīmārkaṇḍeya uvāca | samātṛbhirbhūtagaṇaśca ghorairvṛtaḥ samantātsa nanarta śūlī | gajendracarmāvaraṇe vasānaḥ saṃhartukāmaśca jagatsamastam

Śrī Mārkaṇḍeya sprach: Von allen Seiten umringt von der furchterregenden Schar der Bhūtas samt den Müttern, begann der Dreizackträger zu tanzen. In die Haut des Elefantenkönigs gehüllt, schien er darauf aus, das ganze All in die Auflösung zurückzuziehen.

śrīmārkaṇḍeyaḥthe venerable Mārkaṇḍeya
śrīmārkaṇḍeyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśrī (उपपद) + mārkaṇḍeya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (श्रीमान् मार्कण्डेयः)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
sahe
sa:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः
mātṛbhiḥwith the Mothers
mātṛbhiḥ:
Sahakāraka (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; सह-योगे
sahatogether with
saha:
Sahakāraka (Accompaniment/सह)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formअव्ययम्; सहार्थक-उपपद
bhūtagaṇaḥthe host of spirits
bhūtagaṇaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūta (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (भूतानां गणः)
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
ghoraiḥby/with the terrible (ones)
ghoraiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootghora (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying mātṛbhiḥ/bhūtagaṇaiḥ understood)
vṛtaḥsurrounded
vṛtaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootvṛ (धातु) + kta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्तः कृदन्तः; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकर्मणि (covered/surrounded)
samantāton all sides
samantāt:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsamantāt (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-अव्यय (from all sides)
nanartadanced
nanarta:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootnṛt (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
śūlīthe trident-bearer
śūlī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśūlin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेष्य (epithet of Śiva)
gajendracarma-āvaraṇein/with an elephant-skin covering
gajendracarma-āvaraṇe:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootgajendra (प्रातिपदिक) + carman (प्रातिपदिक) + āvaraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः (गजेन्द्रस्य चर्म-आवरणे = in the elephant-hide covering)
vasānaḥwearing
vasānaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootvas (धातु) + śānac (शानच्)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्तः (present participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
saṃhartukāmaḥdesiring to destroy
saṃhartukāmaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsaṃ-√hṛ (धातु) + tumun (तुमुन्) + kāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः (संहर्तुं कामः = desirous to destroy)
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
jagat-samastamthe whole world
jagat-samastam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + samasta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (समस्तं जगत् = the entire world)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā-kṣetra (Revākhaṇḍa setting)

Type: kshetra

Scene: Mārkaṇḍeya narrates: Śiva the trident-bearer begins a fearsome dance, encircled by ghora bhūtas and the Mātṛs, wearing an elephant-hide cloak, poised to draw the cosmos into dissolution.

M
Mārkaṇḍeya
Ś
Śiva (Śūlī)
M
Mātṛkās (Mothers)
B
Bhūta-gaṇas

FAQs

All creation is sustained and withdrawn by the Lord; remembering Śiva as both protector and dissolver cultivates detachment and reverence for dharma.

This verse functions as a cosmic-theological prelude within the Revā Khaṇḍa; it does not directly name a specific tīrtha in this line.

No explicit vrata, dāna, snāna, or japa is prescribed in this verse.