Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 40

तं देवमीशानमजं वरेण्यं दृष्ट्वा जगत्संहरणं महेशम् । सा कालरात्रिः सह मातृभिश्च गणाश्च सर्वे शिवमर्चयन्ति

taṃ devamīśānamajaṃ vareṇyaṃ dṛṣṭvā jagatsaṃharaṇaṃ maheśam | sā kālarātriḥ saha mātṛbhiśca gaṇāśca sarve śivamarcayanti

Als sie jenen Gott erblickten—Īśāna, den Ungeborenen, den Würdigsten—, Maheśa, den Auflöser der Welt, da verehren Kālarātrī zusammen mit den Mātṛs und allen Gaṇas Śiva.

tamhim
tam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः (pronoun)
devamthe god
devam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
īśānamthe Lord (Īśāna)
īśānam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootīśāna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेष्य-समनाधिकरणम् (apposition to devam)
ajamunborn
ajam:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying the deity)
vareṇyammost worthy of choice/veneration
vareṇyam:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootvareṇya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootdṛś (धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (gerund); पूर्वकालिकक्रिया (having seen)
jagat-saṃharaṇamthe destruction of the world
jagat-saṃharaṇam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + saṃharaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः संहरणम् = destruction of the world)
maheśamMahēśa (Great Lord)
maheśam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmaheśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समनाधिकरणम् (apposition to devam)
she
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः
kālarātriḥKālarātri
kālarātriḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkālarātri (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (कालस्य रात्रिः)
sahatogether with
saha:
Sahakāraka (Accompaniment/सह)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formअव्ययम्; सहार्थक-उपपद (with)
mātṛbhiḥwith the Mothers (Mātṛs)
mātṛbhiḥ:
Sahakāraka (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; सह-योगे (instrumental of accompaniment)
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
gaṇāḥthe attendants/hosts
gaṇāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
sarveall
sarve:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying gaṇāḥ)
śivamŚiva
śivam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
arcayantiworship
arcayanti:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootarc (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-maṇḍala

Type: kshetra

Scene: A cosmic tableau: Śiva as Īśāna/Maheśa, serene yet world-dissolving, receives worship from Kālarātrī, the Mātṛkās, and swarming gaṇas in a dark, pralaya-tinged atmosphere.

Ś
Śiva (Maheśa/Īśāna)
K
Kālarātri
M
Mātṛs
G
Gaṇas

FAQs

Even cosmic powers and fierce divinities revere Śiva; true authority is grounded in devotion to the Supreme Lord.

No specific tīrtha is mentioned in this verse; it emphasizes Śiva’s supremacy within the Revā Khaṇḍa setting.

Worship (arcana) is mentioned generally, without detailing a specific rite.