Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 78

वृषोत्सर्गेण तान्सर्वांस्तारयेदेकविंशतिम् । लोहितो यस्तु वर्णेन मुखे पुच्छे च पाण्डुरः

vṛṣotsargeṇa tānsarvāṃstārayedekaviṃśatim | lohito yastu varṇena mukhe pucche ca pāṇḍuraḥ

Durch das rituelle Freilassen eines Stieres erlöst man sie alle—einundzwanzig (Ahnen). Der Stier, der rötlich von Farbe ist, doch am Maul und am Schweif blass—

वृषोत्सर्गेणby the release/gift of a bull
वृषोत्सर्गेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवृष-उत्सर्ग (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; वृषस्य उत्सर्गः इति षष्ठी-तत्पुरुषः
तान्them
तान्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन
सर्वान्all
सर्वान्:
Karman (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषणम् (तान्)
तारयेत्should deliver/save
तारयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootतॄ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
एकविंशतिम्twenty-one
एकविंशतिम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएकविंशति (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगु-समासः (एक + विंशति)
लोहितःreddish
लोहितः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootलोहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; विशेषणम् (वृषः)
यःwho/which
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचकः (relative pronoun)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थक
वर्णेनby color
वर्णेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
मुखेon the face
मुखे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
पुच्छेon the tail
पुच्छे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुच्छ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
पाण्डुरःpale/whitish
पाण्डुरः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootपाण्डुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (यः/वृषः)

Unspecified in snippet (Revā-khaṇḍa narrator)

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-sphere (Revākhaṇḍa context)

Type: kshetra

Scene: A ritual scene on the Revā’s bank: a donor releases a consecrated bull, while priests recite mantras; subtle ancestral presence is implied behind the rite.

V
Vṛṣotsarga
P
Pitṛs (21 generations)
B
Bull (vṛṣa)

FAQs

A single well-performed dharmic rite can have far-reaching ancestral benefit, extending across many generations.

The Revā-khaṇḍa tīrtha setting of Adhyāya 146 (not explicitly named in this verse).

Vṛṣotsarga with attention to the bull’s auspicious markings, said to liberate twenty-one ancestors.