Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 87

Devanagari script

अत्रिरुवाच । साधु साधु महाप्राज्ञे ह्यनसूये महाव्रते । अचिन्त्यं गालवादीनां वरं प्राप्तासि दुर्लभम्

Transliteration

atriruvāca | sādhu sādhu mahāprājñe hyanasūye mahāvrate | acintyaṃ gālavādīnāṃ varaṃ prāptāsi durlabham

Translation

Atri sprach: „Gut gemacht, gut gemacht, o große weise Anasūyā, o Frau der mächtigen Gelübde. Du hast eine unvorstellbare Gabe erlangt, die selbst unter Weisen wie Gālava und anderen selten ist.“

Word by Word

• अत्रिः: Atri
• अत्रिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अत्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• साधु: well done
• साधु: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय/सुबन्तवत्)
• Form: प्रशंसावाचक-अव्यय (interjection of approval)

• साधु: well done
• साधु: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय)
• Form: प्रशंसावाचक-अव्यय; पुनरुक्ति (emphasis)

• महाप्राज्ञे: O very wise (lady)
• महाप्राज्ञे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महā (प्रातिपदिक)+प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; कर्मधारयः ‘महती प्राज्ञा’ (O very wise one)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)

• अनसूये: O Anasūyā
• अनसूये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अनसूया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• महाव्रते: O great-vowed (lady)
• महाव्रते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महā (प्रातिपदिक)+व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; कर्मधारयः ‘महद् व्रतं यस्याः’ (O great-vowed one)

• अचिन्त्यम्: unthinkable
• अचिन्त्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अचिन्त्य (कृदन्त, √चिन्त् ‘to think’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कृदन्त (यत्), विशेषणम्

• गालवादीनाम्: of Gālava and others
• गालवादीनाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गालव (प्रातिपदिक)+आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; तत्पुरुषः ‘गालवः आदिः येषां ते’ (of Gālava and others)

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्राप्तासि: you have obtained
• प्राप्तासि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+√आप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; ‘thou hast obtained’

• दुर्लभम्: rare, hard to obtain
• दुर्लभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (वरम् इति)

Speaker

Atri

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-āśrama tīrtha-sphere (Atri-Anasūyā episode locus)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Anasūyā

Visual Art Cues

Scene: Sage Atri speaks blessing and praise to Anasūyā, acknowledging her great vow and the rare boon she has attained; a calm āśrama assembly with siddha-like presence implied.

Characters & Entities

• Atri
• Anasūyā
• Gālava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steadfast vows and wisdom make even the seemingly impossible attainable through dharma and tapas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of the Revā-khaṇḍa narrative; it glorifies the sanctified setting indirectly by showcasing the fruition of tapas there.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is given; the emphasis is on mahāvrata (great vows) and their fruit.