Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 130

Devanagari script

श्मश्रुग्रहणक्रीडन्तं धूलिधूसरिताननम् । पुण्यहीना न पश्यन्ति निजोत्सङ्गसमास्थितम्

Transliteration

śmaśrugrahaṇakrīḍantaṃ dhūlidhūsaritānanam | puṇyahīnā na paśyanti nijotsaṅgasamāsthitam

Translation

Die Verdienstlosen erblicken das Kind nicht, das auf ihrem eigenen Schoß sitzt, spielend am Bart zerrt und dessen Antlitz vom Staub ergraut ist.

Word by Word

• श्मश्रु-ग्रहण-क्रीडन्तम्: (the child) playing with grasping the beard
• श्मश्रु-ग्रहण-क्रीडन्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: श्मश्रु (प्रातिपदिक) + ग्रहण (कृदन्त/प्रातिपदिक; √ग्रह् (धातु)) + क्रीडन्त (कृदन्त; √क्रीड् (धातु))
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (क्रीडन्त) विशेषणरूपेण

• धूलि-धूसरित-आननम्: with a face dust-smeared
• धूलि-धूसरित-आननम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: धूलि (प्रातिपदिक) + धूसरित (कृदन्त; √धूसर्/धूसर (धातु/नामधातु)) + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (धूसरित) विशेषण; ‘आनन’ उपपदसम्बन्ध

• पुण्य-हीनाः: the meritless (people)
• पुण्य-हीनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + हीन (कृदन्त/प्रातिपदिक; √हा (धातु) / हीन-रूप)
• Form: पुंलिङ्ग (बहुवचनार्थे सामान्यः), प्रथमा, बहुवचन; विशेष्य-लोपे विशेषणस्य संज्ञावत् प्रयोगः (पुण्यहीनाः = पुण्यरहिताः जनाः)

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (particle of negation)

• पश्यन्ति: see
• पश्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• निज-उत्सङ्ग-समास्थितम्: seated on (his) own lap
• निज-उत्सङ्ग-समास्थितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक) + उत्सङ्ग (प्रातिपदिक) + समास्थित (कृदन्त; √स्था (धातु) उपसर्ग: सम्+आ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (समास्थित) विशेषण; ‘निजोत्सङ्गे’ इति अधिकरणसम्बन्ध

Speaker

Narrator/elder voice (exact speaker not specified in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrthas (contextual)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A dust-grey toddler sits in a parent’s lap, playfully tugging the beard; the parent’s gaze is veiled or turned away, symbolizing ‘puṇya-hīna’ blindness; a faint riverbank aura suggests Revā’s tīrtha setting.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It frames family blessings as outcomes of puṇya, encouraging dharmic living that ripens into auspicious life experiences.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse implies cultivating puṇya through dharma.