Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 109

पुत्रप्राप्तिकरं तीर्थं रेवायाश्चोत्तरे तटे । अनसूयाकृतं पार्थ सर्वपापक्षयं परम्

putraprāptikaraṃ tīrthaṃ revāyāścottare taṭe | anasūyākṛtaṃ pārtha sarvapāpakṣayaṃ param

O Pārtha, am nördlichen Ufer der Revā gibt es eine Tīrtha, die das Erlangen von Nachkommenschaft gewährt. Von Anasūyā gestiftet, ist sie höchst wirksam zur Vernichtung aller Sünden.

पुत्र-प्राप्ति-करम्causing attainment of a son
पुत्र-प्राप्ति-करम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुत्र (प्रातिपदिक) + प्राप्ति (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (उपपद/षष्ठीभाव) ‘पुत्रप्राप्तिं करोति इति’; ‘तीर्थम्’ इत्यस्य विशेषणम्
तीर्थम्sacred ford/pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; वाक्ये कर्म/उद्देश्य-निर्देश (described object)
रेवायाःof the Revā (Narmadā)
रेवायाः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootरेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
and
:
Conjunction (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात (conjunction)
उत्तरेon the northern
उत्तरे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘तटे’ इत्यस्य विशेषणम्
तटेbank
तटे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणम्
अनसूया-कृतम्made by Anasūyā
अनसूया-कृतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनसूया (प्रातिपदिक) + कृत (कृ-धातु, क्त-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष ‘अनसूयया कृतम्’; ‘तीर्थम्’ इत्यस्य विशेषणम्
पार्थO Pārtha
पार्थ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
सर्व-पाप-क्षयम्destroying all sins
सर्व-पाप-क्षयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + क्षय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष ‘सर्वेषां पापानां क्षयः’; ‘तीर्थम्’ इत्यस्य विशेषणम्
परम्supreme
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘तीर्थम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Śrī Mārkaṇḍeya (deduced from immediate continuation at 110: “śrīmārkaṇḍeya uvāca”)

Tirtha: Anasūyā-kṛta Putraprāptikara Tīrtha (on Revā’s north bank)

Type: ghat

Listener: Pārtha (addressed explicitly)

Scene: A serene Narmadā riverbank on the north side with a marked ford/ghāṭa; pilgrims performing snāna and offering arghya; Anasūyā’s presence indicated by a small āśrama shrine; a couple praying for a child, with auspicious light over the water.

R
Revā (Narmadā)
A
Anasūyā
P
Pārtha (Arjuna)

FAQs

Sacred geography is dharma in motion: visiting and honoring a tīrtha can remove sin and support righteous household aspirations like progeny.

Anasūyā-kṛta Tīrtha on the northern bank of the Revā (Narmadā).

Pilgrimage to the tīrtha is implied as the means to gain putra-prāpti and sarva-pāpa-kṣaya (typically via snāna, dāna, and worship at the ford).