Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

Devanagari script

स्थापितं तु मया पूर्वं स्वर्गसोपानसंनिभम् । ज्ञानं तत्रैव मे जातं प्रसादाच्छङ्करस्य च

Transliteration

sthāpitaṃ tu mayā pūrvaṃ svargasopānasaṃnibham | jñānaṃ tatraiva me jātaṃ prasādācchaṅkarasya ca

Translation

Einst habe ich es errichtet, gleich einer Treppe, die zum Himmel führt. Dort selbst erwuchs in mir die Erkenntnis, durch Śaṅkaras Gnade.

Word by Word

• स्थापितम्: was established
• स्थापितम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + णिच् (causative) → स्थापय् + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (was established)

• तु: indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधसूचक-निपात (but/indeed)

• मया: by me
• मया: Kartr-karana (कर्ता/करण; agent in passive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; कर्मणि वाक्ये कर्तृवाचक

• पूर्वम्: formerly
• पूर्वम्: Adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (अव्ययीभाव/अव्ययप्रयोग)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (formerly/before)

• स्वर्गसोपानसंनिभम्: resembling a stairway to heaven
• स्वर्गसोपानसंनिभम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्ग-सोपान-संनिभ (प्रातिपदिक; स्वर्ग + सोपान + संनिभ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; स्थापितम् इति विशेषणम्; उपमानवाचक (like a stairway to heaven)

• ज्ञानम्: knowledge
• ज्ञानम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (there)

• एव: indeed
• एव: Emphasis (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (indeed/just)

• मे: my/to me
• मे: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• जातम्: arose
• जातम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ज्ञानम् इति सह (arose/was born)

• प्रसादात्: from (the) grace
• प्रसादात्: Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (from/through grace)

• शङ्करस्य: of Śaṅkara
• शङ्करस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: शङ्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; प्रसादात् इति सम्बन्धः

• च: and
• च: Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-निपात (and)

Speaker

Mārkaṇḍeya (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mārkaṇḍeśa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pāṇḍu-nandana (addressed in adjacent verse)

Visual Art Cues

Scene: Mārkaṇḍeya consecrates a sacred spot by the river; a luminous stairway motif rises subtly behind the Śiva-liṅga, symbolizing ‘svarga-sopāna’; the rishi experiences a calm jñāna-light at heart by Śaṅkara’s grace.

Characters & Entities

• Śaṅkara
• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is not only merit (puṇya) but also awakening (jñāna), granted through Śiva’s grace.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

A Śiva-centered tīrtha in the Revā/Narmadā region that the speaker says he previously established.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse alludes to establishing/instating a sacred locus (sthāpana), implying consecration and worship at the site.