Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 49

Rishi: Śukla-Yajurvedic tradition (specific ṛṣi not explicit here).
Devata: Soma (self-referential: Soma to Soma).
Chandas: Mixed: opening is ṛc-like; overall employed as Yajus in Soma ritual.

ककु॒भᳪ रू॒पं वृ॑ष॒भस्य॑ रोचते बृ॒हच्छु॒क्रः शु॒क्रस्य॑ पुरो॒गाः सोम॒: सोम॑स्य पुरो॒गाः । यत्ते॑ सोमा॒दा॑भ्यं॒ नाम॒ जागृ॑वि॒ तस्मै॑ त्वा गृह्णामि॒ तस्मै॑ ते सोम॒ सोमा॑य॒ स्वाहा॑

kakúbhaṃ rūpáṃ vṛṣabhásya rocate bṛhácchukráḥ śukrásya purogā́ḥ sómaḥ sómasya purogā́ḥ | yát te somādā́bhyaṃ nā́ma jā́gṛvi tásmai tvā gṛhṇāmi tásmai te soma somā́ya svā́hā

Die kammgestaltige Form des Stieres leuchtet hervor; der große Glänzende ist der Vorläufer des Glänzenden; Soma ist der Vorläufer des Soma. Welcher Name der deine, o Soma, wach ist für das Nehmen des Soma, dafür ergreife ich dich; dafür, o Soma, dem Soma: Svāhā!

ककु॒भम् । रू॒पम् । वृ॑ष॒भस्य॑ । रोचते । बृ॒हत् । शु॒क्रः । शु॒क्रस्य॑ । पुरः॒-गाः । सोमः॑ । सोम॑स्य । पुरः॒-गाः । यत् । ते॒ । सो॒मा॒दाभ्य॑म् । नाम॑ । जागृ॑वि । तस्मै॑ । त्वा॒ । गृह्णामि । तस्मै॑ । ते॒ । सोम॑ । सोमा॑य । स्वाहा॑

ककुभम्(a) quarter/direction; side
ककुभम्:
कर्म
TypeNoun
Rootककुभ् (प्रातिपदिक)
रूपम्form, appearance
रूपम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
वृषभस्यof the bull
वृषभस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
रोचतेshines, is radiant
रोचते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootरुच् (धातु)
बृहत्great, lofty
बृहत्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootबृहत् (प्रातिपदिक)
शुक्रःthe bright one; radiant
शुक्रः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
शुक्रस्यof the bright (one)
शुक्रस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
पुरोगाःgoing in front; leaders
पुरोगाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootपुरोग (प्रातिपदिक; पुरस् + ग)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पुरोगाःleaders; going in front
पुरोगाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootपुरोग (प्रातिपदिक; पुरस् + ग)
यत्that which
यत्:
(सम्बन्ध/कर्म) संदर्भानुसार
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमात्from Soma
सोमात्:
अपादान
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
आभ्यम्towards/for; in relation to (Vedic usage)
आभ्यम्:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable (Vedic particle) / Adverbial
Rootआभ्य (प्रातिपदिक/अव्ययात्मक; वेद. प्रयोग)
नामname
नाम:
कर्म
TypeNoun/Indeclinable
Rootनामन् (प्रातिपदिक) / वा अव्यय ‘नाम’
जागृविawake, vigilant
जागृवि:
विशेषण/सम्बोधन
TypeParticiple
Rootजागृ (धातु) → जागृवस्/जागृवि (कृदन्त-रूप)
तस्मैto him/for that
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गृह्णामिI take, I grasp
गृह्णामि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
तस्मैto him/for that
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
सोमायfor Soma; to Soma
सोमाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā (offering exclamation)
स्वाहा:
(यज्ञीय-उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
S
Soma