Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 46

Rishi: Śukla-Yajurvedic Soma tradition (ṛṣi not specified).
Devata: Indra with Viśvakarman.
Chandas: Ṛc-like (triṣṭubh-ish), embedded in yajus.

विश्व॑कर्मन् ह॒विषा॒ वर्ध॑नेन त्रा॒तार॒मिन्द्र॑मकृणोरव॒ध्यम् । तस्मै॒ विश॒: सम॑नमन्त पू॒र्वीर॒यमु॒ग्रो वि॒हव्यो॒ यथास॑त् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा वि॒श्वक॑र्मण ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा वि॒श्वक॑र्मणे

viśvákarman havíṣā várdhanena trātā́ram índram akṛṇor avádhyam | tásmai víśaḥ sám anamant pūrvī́r ayám ugró vihávyó yáthāsat | upayā́magṛhīto ’sī́ndrāya tvā viśvákarmāṇe eṣá te yóniḥ índrāya tvā viśvákarmāṇe

O Viśvakarman, mit der stärkenden Opfergabe (havis) machtest du Indra, den Schützer, unverwundbar. Ihm neigten sich die vielen Völker von alters her, damit er dieser Gewaltige, Vielangerufene sei, so wie er ist. Mit dem Upayāma ergriffen bist du: für Indra mit Viśvakarman; dies ist dein Schoß: für Indra mit Viśvakarman.

विश्व-कर्मन् । हविषा । वर्धनेन । त्रातारम् । इन्द्रम् । अकृणोः । अवध्यम् । तस्मै । विशः । सम्-अनमन्त । पूर्वीः । अयम् । उग्रः । वि-हव्यः । यथा । असत् । उपयाम-गृहीतः । असि । इन्द्राय । त्वा । विश्व-कर्मणः/विश्व-कर्मणे । एषः । ते । योनिः । इन्द्राय । त्वा । विश्व-कर्मणे ।

विश्वकर्मन्O Viśvakarman
विश्वकर्मन्:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
हविषाwith oblation
हविषा:
करण
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
वर्धनेनby (means of) strengthening/increase
वर्धनेन:
करण
TypeNoun
Rootवर्धन (प्रातिपदिक; √वृध्)
त्रातारम्the protector
त्रातारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootत्रातृ (प्रातिपदिक; √त्रा)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अकृणोःyou made
अकृणोः:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
अवध्यम्not to be slain, inviolable
अवध्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअवध्य (प्रातिपदिक; न- + वध्य)
तस्मैto him
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
विशःthe clans/peoples
विशः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
अनमन्तbowed
अनमन्त:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√नम् (नमने)
पूर्वीःformer/ancient
पूर्वीः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
अयम्this
अयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
उग्रःmighty, fierce
उग्रः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
विहव्यःto be invoked/called upon
विहव्यः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootविहव्य (प्रातिपदिक; वि- + √ह्वा/ह्वय्)
यथाas, in such a way that
यथा:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
असत्may he be / let him be
असत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (भुवि)
उपयामगृहीतःtaken with the upayāma-formula (ritually received)
उपयामगृहीतः:
(विधेय/विशेषण)
TypeParticiple/Adjective
Rootउपयाम-गृहीत (कृदन्त; उपयाम + √ग्रह्)
असिyou are
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (भुवि)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
विश्वकर्मणःof Viśvakarman
विश्वकर्मणः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
एषःthis
एषः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
योनिःwomb/source/seat
योनिः:
(विधेय)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
विश्वकर्मणेfor Viśvakarman
विश्वकर्मणे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
I
Indra
V
Viśvakarman