Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Rishi: Yajus-compilers’ tradition (not securely determinable from the isolated composite)
Devata: Indriyas / Sūrya / Soma-offering complex (functional devatā shifts within the formula)
Chandas: Yajus (non-metrical; composite)

स्वाङ्कृ॑तोऽसि॒ विश्वे॑भ्य इन्द्रि॒येभ्यो॑ दि॒व्येभ्य॒ः पार्थि॑वेभ्यो॒ मन॑स्त्वाष्टु॒ स्वाहा॑ त्वा सुभव॒ सूर्या॑य दे॒वेभ्य॑स्त्वा मरीचि॒पेभ्यो॒ देवा॑ᳪशो॒ यस्मै॒ त्वेडे॒ तत्स॒त्यमु॑परि॒प्रुता॑ भ॒ङ्गेन॑ ह॒तोऽसौ॒ फट् प्रा॒णाय॑ त्वा व्या॒नाय॑ त्वा

svā́ṅkṛto ’si víśvebhya indríyebhyo divyébhyàḥ pārthivébhyo mánas tvāṣṭu svā́hā | tvā subhava sū́ryāya devébhyas tvā marīcípébhyo devā́ṃśo yásmai tvéḍe tát satyám upariprutā bhaṅgéna ható ’sau phaṭ | prāṇā́ya tvā vyānā́ya tvā ||

Du bist wohlgeformt für alle Kräfte, die himmlischen und die irdischen; möge Manas, Tvaṣṭar, dich gestalten — svāhā! Dich, o glückverheißendes Werden (Subhava), für Sūrya; dich für die Götter; dich für die Strahlentrinker (marīcipā). Der göttliche Anteil dem, für den ich dich anrufe — das ist die Wahrheit. Umgestürzt, vom spaltenden Schlag getroffen — phaṭ! Dich dem Prāṇa, dich dem Vyāna.

सु-आङ्कृ॑तः । अ॒सि॒ । विश्वे॑भ्यः । इन्द्रि॒येभ्यः॑ । दि॒व्येभ्यः॑ । पार्थि॑वेभ्यः । मनः॑ । त्वा॒ष्टु॒ । स्वाहा॑ । त्वा । सु॒भव॑ । सूर्या॑य । दे॒वेभ्यः॑ । त्वा । मरीचि॒पेभ्यः॑ । देवा॑ᳪशः । यस्मै॑ । त्वा । ईडे॑ । तत् । स॒त्यम् । उ॒परि॒-प्रुता॑ । भ॒ङ्गेन॑ । ह॒तः । अ॒सौ॒ । फट् । प्रा॒णाय॑ । त्वा । व्या॒नाय॑ । त्वा ।

स्वाङ्कृतःwell-marked / duly prepared
स्वाङ्कृतः:
विशेषण (सम्बोधन/विधेय)
TypeAdjective
Rootस्वाङ्कृत (प्रातिपदिक; स्व + अङ्कृत) अथवा स्वाङ्कृ (कृदन्त)
असिyou are
असि:
कर्तृ-सम्बन्ध (अस्ति-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
विश्वेभ्यःto/for all
विश्वेभ्यः:
सम्प्रदान (—भ्यः = for/to)
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व)
इन्द्रियेभ्यःto/for the faculties (powers)
इन्द्रियेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
दिव्येभ्यःdivine
दिव्येभ्यः:
विशेषण (इन्द्रियेभ्यः)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
पार्थिवेभ्यःearthly
पार्थिवेभ्यः:
विशेषण (इन्द्रियेभ्यः)
TypeAdjective
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
मनःmind
मनः:
कर्म (आष्टु)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (आष्टु)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
आष्टुmay it reach/attain
आष्टु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअश् (धातु; ‘to reach/attain’)
स्वाहाsvāhā (oblation-call)
स्वाहा:
मन्त्र-निपात
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (implicit: ‘I offer/appoint you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
सुभवO well-being / auspicious one
सुभव:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootसु-भव (समास; प्रातिपदिक)
सूर्यायto/for Sūrya
सूर्याय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
देवेभ्यःto/for the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
मरीचिपेभ्यःto/for the Marīcipas
मरीचिपेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमरीचिप (प्रातिपदिक; ‘ray-drinker/partaker of rays’)
देवांशःa portion of the gods / divine portion
देवांशः:
कर्तृ/विधेय (नाम)
TypeNoun
Rootदेवांश (प्रातिपदिक)
यस्मैto whom
यस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
ईडेI praise / I invoke
ईडे:
क्रिया
TypeVerb
Rootईड्/ईळ् (धातु; ‘to praise/invoke’)
तत्that
तत्:
कर्म/विधेय
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
सत्यम्truth / true
सत्यम्:
विधेय (तत्)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
उपरिप्रुताover-spread / covered above
उपरिप्रुता:
विशेषण
TypeAdjective
Rootउपरि-प्रुत (कृदन्त; √प्रु/√प्लु ‘to float/flow/cover’)
भङ्गेनwith breaking / by a blow
भङ्गेन:
करण
TypeNoun
Rootभङ्ग (प्रातिपदिक)
हतःstruck / slain
हतः:
विधेय
TypeVerb
Rootहन् (धातु; क्त)
असौthat (one)
असौ:
कर्तृ/विषय
TypePronoun
Rootअसद्/असौ (सर्वनाम)
फट्phaṭ (mantric exclamation)
फट्:
मन्त्र-निपात
TypeIndeclinable
Rootफट् (निपात)
प्राणायto/for prāṇa (in-breath/life-force)
प्राणाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
व्यानायto/for vyāna (pervading life-force)
व्यानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootव्यान (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
I
Indriyas (Viśve Indriyāṇi)
T
Tvaṣṭṛ (as the Fashioner)
M
Manas (Mind)
S
Sūrya
D
Devas (the Gods collectively)
M
Marīcipā (ray-drinkers)
P
Prāṇa
V
Vyāna