Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Rishi: Vājasaneyin Soma-mantra tradition (individual attribution not explicit in the given excerpt).
Devata: Śaṇḍa (as a named Soma-potency) / Devas as śukrapāḥ (functional devatā for the act).
Chandas: Predominantly triṣṭubh-like eulogy with appended yajus-formulae; mixed liturgical register.

तं प्र॒त्नथा॑ पू॒र्वथा॑ वि॒श्वथे॒मथा॑ ज्येष्ठ॒ता॑तिं बर्हि॒षद॑ᳪ स्व॒र्विद॑म् । प्र॒ती॒ची॒नं वृ॒जनं॑ दोहसे॒ धुनि॑मा॒शुं जय॑न्त॒मनु॒ यासु॒ वर्ध॑से । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि॒ शण्डा॑य त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्वी॒रतां॑ पा॒ह्यप॑मृष्ट॒: शण्डो॑ दे॒वास्त्वा॑ शुक्र॒पाः प्र ण॑य॒न्त्वना॑धृष्टाऽसि

táṃ pratnáthā pū́rvathā viśváthemáthā jyeṣṭhatā́tiṃ barhiṣádaṃ svarvídam | pratīcīnáṃ vṛjánaṃ dohase dhúnim āśúṃ jáyantam ánu yā́su várdhase | upayā́magṛhīto’si śaṇḍā́ya tvā́ eṣá te yónir vīrátāṃ pā́hy apamṛṣṭáḥ śaṇḍó devā́s tvā́ śukrapā́ḥ prá nayantv anādhṛṣṭo’si

Ihn — wie von alters her, wie in früherer Zeit, auf jede Weise auch jetzt,—die vorrangige Macht, den auf dem Barhis Sitzenden, den Himmelsfinder,—herwärts gewandt, die gewinnende Kraft zum Melken; den Erschütterer, den Schnellen, den Siegreichen, dem du auf jenen (Bahnen) nach wächst. Mit dem Upayāma ergriffen bist du; für Śaṇḍa nehme ich dich. Dies ist dein Schoß. Hüte die Manneskraft; unbefleckt: Śaṇḍa. Die Götter, die das Helle (śukra) trinken, mögen dich voranführen; unbezwingbar bist du.

तम् । प्रत्नथा । पूर्वथा । विश्वथा । इमथा । ज्येष्ठतातिम् । बर्हिषदम् । स्वर्विदम् । प्रतीचीनम् । वृजनम् । दोहसे । धुनिम् । आशुम् । जयन्तम् । अनु । यासु । वर्धसे । उपयामगृहीतः । असि । शण्डाय । त्वा । एषः । ते । योनिः । वीरताम् । पाहि । अपमृष्टः । शण्डः । देवाः । त्वा । शुक्रपाः । प्र । नयन्तु । अनाधृष्टः । असि ।

तम्him/that
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रत्नथाas of old, in the ancient way
प्रत्नथा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootप्रत्नथा (अव्यय; प्रत्न-आधारित)
पूर्वथाas before
पूर्वथा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपूर्वथा (अव्यय; पूर्व-आधारित)
विश्वथाin every way
विश्वथा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootविश्वथा (अव्यय; विश्व-आधारित)
इमथाthus, in this manner
इमथा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइमथा (अव्यय; इम-आधारित)
ज्येष्ठतातिम्the highest rank/eminence
ज्येष्ठतातिम्:
Karma
TypeNoun
Rootज्येष्ठताति (स्त्री; ज्येष्ठता+अति/आति)
बर्हिषदम्seated on the sacred grass
बर्हिषदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबर्हिषद् (विशेषण/नाम; बर्हिस्+सद्)
स्वर्विदम्knower/finder of heaven (light)
स्वर्विदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्वर्विद् (विशेषण; स्वर्+विद्)
प्रतीचीनम्turned westward/coming toward
प्रतीचीनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रतीचीन (विशेषण)
वृजनम्enclosure, pen (fold)
वृजनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृजन (नपुंसक; ‘enclosure/pen, fold’)
दोहसेyou milk/draw (milk)
दोहसे:
Kriyā
TypeVerb
Rootदुह् (धातु)
धुनिम्the flowing stream (of milk/juice)
धुनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootधुनि (स्त्री; ‘stream/flow, shaker’)
आशुम्swift
आशुम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआशु (विशेषण)
जयन्तम्conquering, victorious
जयन्तम्:
Karma
TypeParticiple
Rootजयन्त् (वर्तमान-कृदन्त; √जि)
अनुafter, along
अनु:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
यासुin which (ways/paths)
यासु:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वर्धसेyou grow/increase
वर्धसे:
Kriyā
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
उपयामगृहीतःtaken with the ‘upayāma’ (ritual taking-formula)
उपयामगृहीतः:
Kartā
TypeParticiple
Rootउपयाम-गृहीत (भूतकृदन्त; √ग्रह्)
असिyou are
असि:
Kriyā
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
शण्डायfor Śaṇḍa
शण्डाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootशण्ड (पुं; देव/नाम)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
एषःthis
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम)
तेyour
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
योनिःwomb, seat, source
योनिः:
Kartā
TypeNoun
Rootयोनि (स्त्री)
वीरताम्heroic strength, manliness
वीरताम्:
Karma
TypeNoun
Rootवीरतā (स्त्री)
पाहिprotect
पाहि:
Kriyā
TypeVerb
Rootपा (धातु)
अपमृष्टःwiped/cleansed (touched off)
अपमृष्टः:
Kartā
TypeParticiple
Rootअप-मृष्ट (भूतकृदन्त; √मृश्/मृज् ‘wipe/touch’)
शण्डःŚaṇḍa
शण्डः:
Kartā
TypeNoun
Rootशण्ड (पुं; देव/नाम)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (पुं)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
शुक्रपाःdrinkers of the bright (soma)
शुक्रपाः:
Kartā
TypeNoun
Rootशुक्रपा (पुं; ‘drinking soma/bright drink’)
प्रforth, forward
प्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
णयन्तुmay they lead
णयन्तु:
Kriyā
TypeVerb
Rootनी (धातु; प्र-नी)
अनाधृष्टाःunassailed, uninjured
अनाधृष्टाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअनाधृष्ट (विशेषण; न+आ+√धृष्)
असिyou are
असि:
Kriyā
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Ś
Śaṇḍa
D
Devas (śukrapāḥ)
S
Soma (as barhiṣad, svarvid)