Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Rishi: Not specified in the excerpt; dīkṣā mantras are part of the Vājasaneyin Adhvaryu repertoire
Devata: Āpaḥ (Waters); Dīkṣā/Tapas (consecration-austerity as embodied power)
Chandas: Predominantly triṣṭubh-like cadence in the first two pādas; concluding yajus-style identification and performative clause

आपो॑ अ॒स्मान्मा॒तर॑: शुन्धयन्तु घृ॒तेन॑ नो घृत॒प्व॒: पुनन्तु । विश्व॒j हि रि॒प्रं प्र॒वह॑न्ति दे॒वीरुदिदा॑भ्य॒: शुचि॒रा पू॒त ए॑मि । दी॒क्षा॒त॒पसो॑स्त॒नूर॑सि॒ तां त्वा॑ शि॒वाᳪ श॒ग्मां परि॑ दधे भ॒द्रं वर्णं॒ पुष्य॑न्

ā́po asmā́n mā́taraḥ śundhayantu ghṛténa no ghṛtapváḥ punantu | víśvaṃ hí ripráṃ praváhanti devī́r úd id ā́bhyaḥ śucírā pūtá emi | dīkṣā-táposos tanū́r asi tā́ṃ tvā śivā́ṃ śagmā́ṃ pári dadhe bhadráṃ várṇaṃ púṣyan

Mögen die Wasser, die Mütter, uns reinigen; mögen die ghee-leuchtenden Wasser uns mit Ghee läutern. Denn die Göttinnen tragen jeden Makel hinweg; aus ihnen hervortretend gehe ich rein, geläutert. Du bist der Leib der Weihe (dīkṣā) und der Askese (tapas); dich, heilvoll und gütig, lege ich um mich, indem ich einen glückverheißenden Glanz nähre.

आपः॑ । अ॒स्मान् । मा॒तरः॑ । शु॒न्ध॒य॒न्तु॒ । घृ॒तेन॑ । नः॒ । घृ॒त॒प्वः॑ । पु॒न॒न्तु॒ । विश्व॑म् । हि । रि॒प्रम् । प्र॒-वह॑न्ति । दे॒वीः । उद् । इत् । आ॒भ्यः॑ । शु॒चिः॑ । आ । पू॒तः । ए॒मि॒ । दी॒क्षा॒-त॒पसोः॑ । त॒नूः । अ॒सि॒ । ताम् । त्वा॑ । शि॒वाम् । श॒ग्माम् । परि॑ । द॒धे॒ । भ॒द्रम् । वर्ण॑म् । पुष्य॑न्

आपःwaters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) → आप्/आपः
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मातरःmothers
मातरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
शुन्धयन्तुmay they cleanse
शुन्धयन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootशुन्ध् (धातु) [कारण-प्रयोग]
घृतेनwith ghee
घृतेन:
करण
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
नःfor us / to us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
घृतप्वाःghee-drinking / ghee-purifying (ones)
घृतप्वाः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootघृतप्वन् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास: घृतं पिबन्ति/पवन्ति इति)
पुनन्तुmay they purify
पुनन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपू (धातु) [पुनाति]
विश्वेall
विश्वे:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
हिindeed
हि:
(सम्बन्ध/प्रयोगसूचक)
TypeIndeclinable
Rootहि
रिप्रम्stain, impurity
रिप्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरिप्र (प्रातिपदिक)
प्रवहन्तिthey carry away
प्रवहन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वह् (धातु)
देवीःgoddesses
देवीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
उद्up, out
उद्:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootउद्
इद्just, indeed
इद्:
(सम्बन्ध/प्रयोगसूचक)
TypeIndeclinable
Rootइद्
आभ्यःfrom these
आभ्यः:
अपादान
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शुचिःpure
शुचिः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
पूतःpurified
पूतः:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjective)
Rootपूत (कृदन्त; √पू + क्त)
एमिI go / I come
एमि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√इ (धातु) [एति]
दीक्षातपसोःof consecration and austerity
दीक्षातपसोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun (compound)
Rootदीक्षा + तपस् (प्रातिपदिक-द्वन्द्व/समाहार; द्वयोः)
तनूःbody, form
तनूः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
ताम्that (her/it)
ताम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शिवाम्auspicious
शिवाम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
शग्माम्beneficent, gracious
शग्माम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशग्म (प्रातिपदिक)
परिaround
परि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootपरि
दधेI place / I put on
दधे:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (धातु) [आत्मनेपद: दधते]
भद्रम्auspicious, good
भद्रम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
वर्णम्color, lustre
वर्णम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
पुष्यन्nourishing, prospering
पुष्यन्:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjective)
Root√पुष् (धातु) [वर्धने] → शतृ-कृदन्त
Ā
Āpaḥ (Waters)
D
Dīkṣā
T
Tapas