Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Agni, Indra, Savitar, Dhātṛ, Bṛhaspati (directional overlords); the horse as Manu’s paradigmatic victim
Chandas: Yajus (prose formula)

अना॑धृष्टा पु॒रस्ता॑द॒ग्नेराधि॑पत्य॒ आयु॑र्मे दाः पु॒त्रव॑ती दक्षिण॒त इन्द्र॒स्याधि॑पत्ये प्र॒जां मे॑ दाः । सु॒षदा॑ प॒श्चाद्दे॒वस्य॑ सवि॒तुराधि॑पत्ये॒ चक्षु॑र्मे दा आस्रु॑तिरुत्तर॒तो धा॒तुराधि॑पत्ये रा॒यस्पोषं॑ मे दाः । विधृ॑तिरु॒परि॑ष्टा॒द्बृह॒स्पते॒राधि॑पत्ये॒ ओजो॑ मे दा विश्वा॑भ्यो मा ना॒ष्ट्राभ्य॑स्पाहि मनो॒रश्वा॑सि

anā́dhṛṣṭā purástād agnér ādhipátye ā́yur me dāḥ | putrávatī dakṣiṇatá índrasyādhipátye prajā́ṃ me dāḥ | suṣádā paścā́d devásya savitúr ādhipátye cákṣur me dā | āsrútiḥ uttarató dhātúr ādhipátye rāyás-poṣaṃ me dāḥ | vidhṛ́tir uparíṣṭād bṛ́haspáter ādhipátye ójo me dā | viśvā́bhyo mā nāṣṭrā́bhyo ’spāhi manór aśvó ’si |

Unangefochten vorn — unter der Herrschaft Agnis — gib mir Leben. Fruchtbar im Süden — unter der Herrschaft Indras — gib mir Nachkommenschaft. Fest sitzend hinten — unter der Herrschaft des Gottes Savitar — gib mir Sehkraft. Unversiegend im Norden — unter der Herrschaft Dhātṛs — gib mir Reichtum mit Gedeihen. Tragend oben — unter der Herrschaft Bṛhaspatis — gib mir Kraft. Vor allen Nöten behüte mich; du bist das Ross des Manas (des Geistes).

अना॑धृष्टा । पुरस्ता॑त् । अग्नेः । आधिपत्ये । आयुः । मे । दाः । पुत्रवती । दक्षिण॒तः । इन्द्रस्य । आधिपत्ये । प्रजाम् । मे । दाः । सुषदा । पश्चात् । देवस्य । सवितुः । आधिपत्ये । चक्षुः । मे । दाः । आस्रुतिः । उत्तरतः । धातुः । आधिपत्ये । रायः-पोषम् । मे । दाः । विधृतिः । उपरिष्टात् । बृहस्पतेः । आधिपत्ये । ओजः । मे । दाः । विश्वाभ्यः । मा । नाष्ट्राभ्यः । अस्पाहि । मनोः । अश्वः । असि ।

अना॑धृष्टाunassailed, unharmed
अना॑धृष्टा:
Kartā (विशेषण-रूपेण कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootअना-धृष् (धृष् ‘धर्षणे’ + नञ्-उपसर्ग; प्रातिपदिक ‘अना॑धृष्ट’)
पुरस्ता॑त्in front, from the east/forepart
पुरस्ता॑त्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपुरस्
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
Sambandha (अधिपत्यस्य सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootअग्नि
आधिपत्येin the lordship/sovereignty
आधिपत्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootआधिपत्य
आयुःlife, lifespan
आयुः:
Karma
TypeNoun
Rootआयुस्
मेto me / for me
मे:
Sampradāna (दातुः प्राप्ता)
TypePronoun
Rootअस्मद्
दाःgive (you give)
दाः:
Kriyā
TypeVerb
Rootदा (डुदाञ् ‘दाने’)
पुत्रवतीhaving sons/offspring
पुत्रवती:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootपुत्रवत्
दक्षिणत॑ःfrom the south / on the right
दक्षिणत॑ः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootदक्षिण
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootइन्द्र
आधिपत्येin the lordship
आधिपत्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootआधिपत्य
प्रजाम्progeny, offspring
प्रजाम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा
मेto me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
दाःgive
दाः:
Kriyā
TypeVerb
Rootदा (डुदाञ् ‘दाने’)
सु॒षदा॑well-seated, firmly set
सु॒षदा॑:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootसु-षद् (षद् ‘सीदने’)
पश्चा॑त्behind, from the west
पश्चा॑त्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपश्च
देवस्यof the god
देवस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootदेव
सवितुःof Savitṛ
सवितुः:
Sambandha
TypeNoun
Rootसवितृ
आधिपत्येin the lordship
आधिपत्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootआधिपत्य
चक्षुःeye, sight
चक्षुः:
Karma
TypeNoun
Rootचक्षुस्
मेto me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
दाgive
दा:
Kriyā
TypeVerb
Rootदा (डुदाञ् ‘दाने’)
आस्रुतिःflowing/streaming; (name of a protecting quarter)
आस्रुतिः:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeNoun
Rootआ-स्रु (स्रु ‘स्रवणे/गमने’)
उत्तर॒तःfrom the north
उत्तर॒तः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootउत्तर
धातुःof Dhātṛ (the Creator)
धातुः:
Sambandha
TypeNoun
Rootधातृ
आधिपत्येin the lordship
आधिपत्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootआधिपत्य
रायःof wealth
रायः:
Sambandha
TypeNoun
Rootराय्/रायस् (रे/रै ‘धन’)
पोषम्nourishment, prosperity
पोषम्:
Karma
TypeNoun
Rootपोष
मेto me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
दाःgive
दाः:
Kriyā
TypeVerb
Rootदा (डुदाञ् ‘दाने’)
विधृतिःsupport, firm holding
विधृतिः:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeNoun
Rootवि-धृ (धृ ‘धारणे’)
उपरिष्टा॑त्from above
उपरिष्टा॑त्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootउपरि
बृहस्पतेःof Bṛhaspati
बृहस्पतेः:
Sambandha
TypeNoun
Rootबृहस्पति
आधिपत्येin the lordship
आधिपत्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootआधिपत्य
ओजःstrength, vigor
ओजः:
Karma
TypeNoun
Rootओजस्
मेto me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
दाgive
दा:
Kriyā
TypeVerb
Rootदा (डुदाञ् ‘दाने’)
विश्वाभ्यःfrom all
विश्वाभ्यः:
Apādāna
TypeAdjective
Rootविश्व
माme
मा:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
नाश्ट्राभ्यःfrom harms/misfortunes
नाश्ट्राभ्यः:
Apādāna
TypeNoun
Rootनाश्ट्रा (नष्टृ/नाश्ट्र ‘हानि/अनिष्ट’)
पाहिprotect
पाहि:
Kriyā
TypeVerb
Rootपा (पा ‘रक्षणे’)
मनोर्of Manu
मनोर्:
Sambandha
TypeNoun
Rootमनु
अश्वाhorse
अश्वा:
Kartā
TypeNoun
Rootअश्व
असिyou are
असि:
Kriyā
TypeVerb
Rootअस् (अस ‘भुवि’)
A
Agni
I
Indra
S
Savitar
D
Dhātṛ
B
Bṛhaspati
M
Manu’s Horse (Aśva as paradigmatic victim/vehicle)