Mantra 16
Rishi: Āṅgirasa
Devata: Agni/heroic deity of praise (contextually Agni; requires rite-mapping confirmation)
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable; requires metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
प्र म॑न्महे शवसा॒नाय॑ शू॒षमा॑ङ्गू॒षं गिर्व॑णसे अङ्गिर॒स्वत् । सु॒वृ॒क्तिभि॑ स्तुव॒त ऋ॑ग्मि॒यायार्चा॑मा॒र्कं नरे॒ विश्रु॑ताय
Transliteration
prá manmahe śavasānā́ya śū́ṣam āṅgū́ṣaṃ girváṇase aṅgirasvát | suvṛ́ktibhi stuvatá ṛgmiyā́yārcā́mārkáṃ náre víśrutāya
Translation
Wir richten den Sinn auf die Kraft für den Mächtigen; ein Lied für den, der sich an Gesängen erfreut, nach Art der Aṅgiras. Mit wohlgefügten Lobpreisungen, ihn preisend, der der ṛc würdig ist, wollen wir ein Lichtlied singen dem weithin gerühmten Helden.
Padapatha (Word Analysis)
प्र । मन्महे । शवसानाय । शूषम् । आङ्गूषम् । गिर्वणसे । अङ्गिरस्वत् । सुवृक्तिभिः । स्तुवतः । ऋग्मियाय । अर्चाम । अर्कम् । नरे । विश्रुताय
Word by Word
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग) / प्र (अव्यय)
मन्महेwe think/utter reverently; we praise
मन्महे:
क्रिया
TypeVerb
Root√मन् (मनँ) / √मन् (स्तुतौ/चिन्तायाम्) (आत्मनेपदी)
शवसानायto the mighty/strong one
शवसानाय:
Sampradāna
TypeAdjective (used substantively)
Rootशवसान (प्रातिपदिक; √श्वस्/√शू?—वैदिक प्रयोगे ‘शवसा’ = बल) / ‘शवसान’ = बलवान्
शूषम्strength, vigor
शूषम्:
Karma
TypeNoun
Rootशूष (प्रातिपदिक)
आङ्गूषम्hymn/chant of praise
आङ्गूषम्:
Karma
TypeNoun
Rootआङ्गूष (प्रातिपदिक)
गिर्वणसेto the one praised by songs (Indra)
गिर्वणसे:
Sampradāna
TypeNoun (epithet)
Rootगिर्वणस् (प्रातिपदिक; ‘गिर्’ + ‘वणस्’—स्तुत्यः)
अङ्गिरस्वत्like/with the Angirases; Angiras-like
अङ्गिरस्वत्:
—
TypeAdjective
Rootअङ्गिरस् + वत् (तद्धित/विशेषण)
सुवृक्तिभिःwith well-turned hymns
सुवृक्तिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसु-वृक्ति (प्रातिपदिक)
स्तुवतःof the praising one / while praising
स्तुवतः:
—
TypeParticiple
Root√स्तु (ष्टु॒ञ् स्तुतौ) → स्तुवत् (वर्तमान कृदन्त)
ऋग्मियायto the hymn-worthy one; worthy of ṛks
ऋग्मियाय:
Sampradāna
TypeAdjective (epithet)
Rootऋग्मिय (प्रातिपदिक; ऋच्-सम्बद्धः, स्तुत्यः)
अर्चामlet us praise; we shall worship
अर्चाम:
क्रिया
TypeVerb
Root√अर्च् (अर्चँ पूजायाम्) / अर्च् (स्तुतौ)
अर्कम्a hymn of praise; chant
अर्कम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
नरेto the man/hero (Indra)
नरे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
विश्रुतायto the widely renowned one
विश्रुताय:
Sampradāna
TypeAdjective (epithet)
Rootवि-श्रुत (प्रातिपदिक; √श्रु + क्त)
Entities Mentioned
A
AgniA
Aṅgiras (Aṅgirasa tradition)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes