Mantra 8

Rishi: Vājasaneyin liturgical tradition; thematically aligned with Ṛgvedic Vaiśvānara hymns.
Devata: Agni Vaiśvānara
Chandas: Triṣṭubh

मू॒र्धानं॑ दि॒वो अ॑र॒तिं पृ॑थि॒व्या वै॑श्वान॒रमृ॒त आ जा॒तम॒ग्निम् । क॒विᳪ स॒म्राज॒मति॑थिं॒ जना॑नामा॒सन्ना पात्रं॑ जनयन्त दे॒वाः

mūrdhā́naṃ divó aratíṃ pr̥thivyā́ vaiśvānarám r̥té ā́jātam agním | kavíṃ samrā́jam átithiṃ jánānām āsánnāḥ pā́traṃ janayanta devā́ḥ

Agni, Vaiśvānara, gemäß ṛta geboren—das Haupt des Himmels, die Stütze der Erde; der Seher, der Allkönig, der Gast der Menschen: die Götter, herannahend, brachten das Gefäß (ihm gemäß) hervor.

मूर्धानम् । दिवः । अरतिम् । पृथिव्याः । वैश्वानरम् । ऋते । आ-जातम् । अग्निम् । कविम् । सम्राजम् । अतिथिम् । जनानाम् । आसन्नाः । पात्रम् । जनयन्त । देवाः

मूर्धानम्head, summit
मूर्धानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमूर्धन्
दिवःof heaven/sky
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्
अरातिम्distress, harm, adversity
अरातिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअराति
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपृथिवी
वैश्वानरम्Vaiśvānara (Agni as ‘belonging to all men’)
वैश्वानरम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवैश्वानर
ऋतःfrom ṛta (cosmic order/truth)
ऋतः:
अपादान
TypeNoun
Rootऋत
towards, unto (prefix)
:
TypeIndeclinable
Root
जातम्born, arisen
जातम्:
कर्म (अग्निम् विशेषण)
TypeParticiple (Adjective)
Root√जन् (जनयति/जायते) → जात (क्त) / जात
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि
कविम्seer, sage
कविम्:
कर्म (अग्निम् विशेषण)
TypeNoun
Rootकवि
सम्राजम्universal ruler, sovereign
सम्राजम्:
कर्म (अग्निम् विशेषण)
TypeNoun
Rootसम्राज्
अतिथिम्guest
अतिथिम्:
कर्म (अग्निम् विशेषण)
TypeNoun
Rootअतिथि
जनानाम्of the peoples/men
जनानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootजन
आसन्नाःhaving sat down; being seated/assembled
आसन्नाः:
कर्तृ (देवाः विशेषण)
TypeParticiple (Adjective)
Root√सद् (सीदति) + आ → आसन्न (क्त) / आसन्न
पात्रम्vessel, receptacle
पात्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपात्र
जनयन्तthey generated/produced
जनयन्त:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जनयति)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
A
Agni Vaiśvānara
D
Devas (the gods collectively)