Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 59

Rishi: RV-derived; Aśvin hymns and Saramā narrative are associated with early Ṛgvedic seers (exact attribution depends on RV source identification)
Devata: Aśvins (Nāsatyā); with mythic figures Saramā and the hidden ‘cows/treasure’ motif as supporting bandhu
Chandas: Mixed (RV composite): opening likely Triṣṭubh; later narrative also Triṣṭubh/Jagatī tendencies—requires RV-parallel metrical check

दस्रा॑ यु॒वाक॑वः सु॒ता नास॑त्या वृ॒क्तब॑र्हिषः । आ या॑तᳪ रुद्रवर्तनी ।। तं प्र॒त्नथा॒ ऽयं वे॒नः ।। ५ ८ ।। वि॒दद्यदी॑ स॒रमा॑ रु॒ग्णमद्रे॒र्महि॒ पाथ॑: पू॒र्व्यᳪ स॒ध्र्य॒क्कः । अग्रं॑ नयत्सु॒पद्यक्ष॑राणा॒मच्छा॒ रवं॑ प्रथ॒मा जा॑न॒ती गा॑त्

dasrā́ yuvā́-kavaḥ sutā́ nā́satyā vṛktá-barhiṣaḥ | ā́ yātam rudra-vartanī || taṃ pratnáthā ’yáṃ vénaḥ || (5 8) || vídad yadī́ sáramā rugṇám adréḥ máhi pā́thaḥ pū́rvyaṃ sadhryàkkaḥ | ágraṃ nayat supádya-kṣarāṇām ácchā rávaṃ prathamā́ jānátī gā́t

O wunderbare Nāsatyas, jugendliche Seher: für euch sind die Tränke ausgepresst, und das Barhis‑Gras ist ausgebreitet. Kommt her, die ihr auf Rudras Pfaden wandelt. Dieser uralte Sucher, Vena, verfolgt jene Spur. Als Saramā den im Felsen zerbrochenen Schatz fand, den großen uranfänglichen, geraden Pfad, führte sie zur Spitze, zur guten Spur der Unvergänglichen, und, als Erste wissend, gelangte sie zum Ruf (der Herde).

दस्रा॑ । यु॒वा-क॑वः । सु॒ताः । नास॑त्या । वृ॒क्त-ब॑र्हिषः । आ । या॒तम् । रु॒द्र॒-व॒र्त॒नी । तम् । प्र॒त्नथा॑ । अ॒यम् । वे॒नः । वि॒दत् । यदी॑ । स॒रमा॑ । रु॒ग्णम् । अद्रेः॑ । महि॑ । पाथः॑ । पू॒र्व्यम् । स॒ध्र्य॒क्कः । अग्र॑म् । न॒य॒त् । सु॒पद॑ः । अक्ष॑राणाम् । अच्छ॑ । रव॑म् । प्र॒थ॒मा । जा॒न॒ती । गा॒त्

दस्राःthe two wondrous (Aśvins)
दस्राः:
Kartā
TypeAdjective
Rootदस्र (प्रातिपदिक)
युवाकवःthe two youthful seers
युवाकवः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootयुवा-कवि (प्रातिपदिक)
सुताःpressed/expressed (as Soma)
सुताः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु (धातु) → सुत (कृदन्त, क्त)
नासत्यौthe two Nāsatyas (Aśvins)
नासत्यौ:
Kartā
TypeNoun
Rootनासत्य (प्रातिपदिक)
वृक्तबर्हिषःwhose sacrificial grass is strewn
वृक्तबर्हिषः:
Kartā
TypeAdjective
Rootवृक्त-बर्हिस् (प्रातिपदिक; वृक्त = ‘strewn/cut’ + बर्हिस्)
hither, towards
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
यातम्come (you two)!
यातम्:
TypeVerb
Rootया (धातु)
रुद्रवर्तनीby the Rudra-path / on the Rudra-track
रुद्रवर्तनी:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootरुद्र-वर्तनी (प्रातिपदिक)
तम्him/that
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
प्रत्नथाin the ancient manner, as of old
प्रत्नथा:
TypeIndeclinable
Rootप्रत्नथा (अव्यय; ‘प्रत्न’ + -था)
अयम्this
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
वेनःVena (seer/name); the desirous one
वेनः:
Kartā
TypeNoun
Rootवेन (प्रातिपदिक)
विदत्found/recognized
विदत्:
TypeVerb
Rootविद् (धातु; ‘to find/know’)
यदीwhen/if
यदी:
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
सरमाSaramā (the divine hound)
सरमा:
Kartā
TypeNoun
Rootसरमा (प्रातिपदिक)
रुग्णम्broken, damaged
रुग्णम्:
Karma
TypeAdjective
Rootरुज् (धातु) → रुग्ण (कृदन्त, क्त)
अद्रेःof the rock/mountain
अद्रेः:
Apādāna
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
महिgreatly
महि:
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय)
पाथःpath, course
पाथः:
Karma
TypeNoun
Rootपाथस् (प्रातिपदिक)
पूर्व्यम्ancient, primeval
पूर्व्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपूर्व्य (प्रातिपदिक)
सध्र्यक्straight, directly
सध्र्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसध्र्यक् (अव्यय/विशेषण; ‘सीधे/सम्यक्’ अर्थे)
कःwho (indeed)
कः:
Kartā
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम; interrogative/relative use)
अग्रम्the foremost point/front
अग्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
नयत्led
नयत्:
TypeVerb
Rootनी (धातु)
सुपद्यwith good step, well-tracking
सुपद्य:
TypeIndeclinable
Rootसु-पद्य (अव्यय; ‘well/with good step’)
अक्षराणाम्of the imperishables / of the syllables
अक्षराणाम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअक्षर (प्रातिपदिक)
अच्छtowards
अच्छ:
TypeIndeclinable
Rootअच्छ (अव्यय)
रवम्cry, sound
रवम्:
Karma
TypeNoun
Rootरव (प्रातिपदिक)
प्रथमाthe first
प्रथमा:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
जानतीknowing, recognizing
जानती:
Kartā
TypeParticiple
Rootज्ञा (धातु) → जानत् (कृदन्त, शतृ) → जानती
गात्went
गात्:
TypeVerb
Rootगा (धातु; ‘to go’)
A
Aśvins (Nāsatyā, Dasrā)
R
Rudra
S
Saramā