Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Rishi: Vājasaneyin redactional tradition (Yājñavalkya-lineage attribution)
Devata: Prajāpati / Agni as ‘prathamajā’ (context-sensitive)
Chandas: Triṣṭubh

प॒रीत्य॑ भू॒तानि॑ प॒रीत्य॑ लो॒कान् प॒रीत्य॒ सर्वा॑: प्र॒दिशो॒ दिश॑श्च । उ॒प॒स्थाय॑ प्रथम॒जामृ॒तस्या॒त्मना॒ऽऽत्मान॑म॒भि सं वि॑वेश

parī́tya bhūtā́ni parī́tya lokā́n parī́tya sárvāḥ pradíśo díśaś ca | upasthā́ya prathamajā́m amṛ́tasyā́tmanā́tmā́nam abhí sáṃ viveśa

Nachdem er die Wesen umschritten und umfasst, die Welten umschritten und umfasst, alle Zwischenräume und Himmelsrichtungen umschritten und umfasst hatte, trat er zum Erstgeborenen der Unsterblichkeit hin; mit seinem eigenen Ātman ging er ganz in sich selbst ein.

परि-इत्य । भूतानि । परि-इत्य । लोकान् । परि-इत्य । सर्वाः । प्रदिशः । दिशः । च । उपस्थाय । प्रथम-जाम् । अमृतस्य । आत्मना । आत्मानम् । अभि । सम् । विवेश

परीतिall around, encompassing
परीति:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपरीति (उपसर्ग-समासः: परि + इति)
भूतानिbeings, creatures
भूतानि:
Karma
TypeNoun
Rootभूत (√भू)
परीतिall around
परीति:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपरीति (परि + इति)
लोकान्worlds
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
परीतिall around
परीति:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपरीति (परि + इति)
सर्वाःall
सर्वाः:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
प्रदिशःthe (intermediate) quarters, regions
प्रदिशः:
Karma
TypeNoun
Rootप्रदिश्
दिशःdirections
दिशः:
Karma
TypeNoun
Rootदिश्
and
:
TypeIndeclinable
Root
उपस्थायhaving approached, having attended upon
उपस्थाय:
TypeVerb
Rootउप-√स्था
प्रथमजाम्the first-born (fem.)
प्रथमजाम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रथमजा (प्रथम + जा, √जन्)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootऋत
आत्मनाby/with (his) self
आत्मना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootआत्मन्
आत्मानम्(his) self
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
अभिtowards, into
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि
सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम्
विवेशentered, pervaded
विवेश:
Kartā
TypeVerb
Rootवि-√विश्
P
Prajāpati
A
Agni (as prathamajā, ‘first-born of immortality’)